პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიის დამტკიცების თაობაზე

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის

ბრძანება № 385

2011 წლის 8 ივლისი

ქ. თბილისი

პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიის დამტკიცების თაობაზე

საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მე-9 მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე , ვბრძანებ:

1. დამტკიცდეს:

ა) პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიის ძირითადი არსი და პრინციპები (დანართი №1);

ბ) სახელმწიფო ბიუჯეტის პროგრამული ბიუჯეტის ფორმატით შედგენის მეთოდოლოგია (დანართი №2);

გ) ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური ბიუჯეტის პროგრამული ბიუჯეტის ფორმატით შედგენის მეთოდოლოგია (დანართი №3);

დ) ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის პროგრამული ბიუჯეტის ფორმატით შედგენის მეთოდოლოგია (დანართი №4).

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2012 წლის 11 ივლისის ბრძანება №244 - ვებგვერდი, 17.07.2012წ.

2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შესაბამის სტრუქტურულ ქვედანაყოფებს დაევალოს:

ა) პროგრამული ბიუჯეტის დანერგვის მიზნით 2011 წლის 31 აგვისტომდე „საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსში“ ცვლილების შეტანის თაობაზე“ საქართველოს კანონის პროექტის მომზადება ;

ბ) 2012 წლის 1 მარტამდე ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტების პროგრამული ბიუჯეტის ფორმატით შედგენის მეთოდოლოგიის შემუშავება.

3. ეს ბრძანება ამოქმედდეს 2011 წლის 11 ივლისიდან.

მინისტრი

დ . გვინდაძე

დანართი (ამოღებულია)

დანართი №1

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2015 წლის 14 აგვისტოს ბრძანება №265 - ვებგვერდი, 17.08.2015წ.

საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2018 წლის 27 ივლისის ბრძანება №283 - ვებგვერდი, 30.07.2018წ.

პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიის ძირითადი არსი და პრინციპები

ძირითადი არსი და პრინციპები

ქვეყნის განვითარებისა და ხელისუფლების ფუნქციების შესრულების კუთხით საბიუჯეტო პროცესს ერთ - ერთი ძირითადი როლი აკისრია, ვინაიდან საბიუჯეტო პროცესი წარმოადგენს ბიუჯეტის მომზადების, დაგეგმვის, დამტკიცების, შესრულების და ანგარიშგების ერთიან პროცესს, ხოლო თავად ბიუჯეტი არის წლის მთავარი ფისკალური დოკუმენტი, რომლიდანაც ფინანსდება ის ძირითადი პროგრამები და ღონისძიებები, რასაც ხელისუფლება ახორციელებს კონკრეტული წლის განმავლობაში.

საქართველოს საბიუჯეტო პროცესს არცთუ დიდი ხნის ისტორია აქვს, თუმცა აღსანიშნავია, რომ განვლილ პერიოდში საბიუჯეტო პროცესი დაიხვეწა და მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა .

პროგრამული ბიუჯეტი ნათლად აჩვენებს მიღწეულ შედეგებს და არა მხოლოდ ათვისებულ ასიგნებებს, შესაბამისად, პროგრამული ბიუჯეტის შესრულების შეფასებისას აქცენტი გადატანილი უნდა იყოს დაგეგმილ და მიღებულ შედეგს შორის არსებულ განსხვავებაზე და არა მხოლოდ მხარჯავი დაწესებულების და მისი საბიუჯეტო ორგანიზაციებისათვის დამტკიცებული და დაზუსტებული გეგმით გათვალისწინებულ ასიგნებებსა და საკასო შესრულებას შორის არსებულ განსხვავებებზე.

პროგრამული ბიუჯეტის დაგეგმვა შედეგზეა ორიენტირებული, მის ამოსავალ წერტილს წარმოადგენს მისაღები საბოლოო და შუალედური შედეგები და არა მხოლოდ პროგრამების განმახორციელებლებზე გადანაწილებული რესურსები. შესაბამისად, პარარელურად იგეგმება შედეგი და ის ინდიკატორები, რომელთა საშუალებითაც შედეგის გაზომვა გახდება შესაძლებელი , ამავე დროს ითვლება შედეგის მისაღწევად აუცილებელი ხარჯები . ბიუჯეტის დაგეგმვისას შესაბამისობაში მოდის ერთმანეთთან პროგრამის დასახული მიზნის მისაღწევად საჭირო და არსებული რესურსები.

მეთოდოლოგიაში აღწერილია სამინისტროების მიერ საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმების შედგენასთან დაკავშირებული საკითხები, პროცედურები და ინფორმაცია , რას უნდა მოიცავდეს საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმები .

პროგრამული ბიუჯეტის მოსალოდნელი შედეგები და შესრულების შეფასების ინდიკატორები არ მტკიცდება შესაბამისი დონის წლიური ბიუჯეტით და წარმოდგენილია ბიუჯეტის თანდართულ დოკუმენტებში. მნიშვნელოვანია დაიხვეწოს შესრულების ინდიკატორების შემუშავების მეთოდები და წარმოდგენილი ინფორმაცია გახდეს მაქსიმალურად რეალური, ზუსტი და შესრულების ეფექტურად გაზომვის საშუალება .

პროგრამული ბიუჯეტირება, იგივე შედეგზე ორიენტირებული ბიუჯეტირება , არ უნდა იყოს აღქმული როგორც ცალკე მდგომი (იზოლირებული)ინიციატივა, პირიქით, პროგრამული ბიუჯეტირება წარმოადგენს საჯარო ფინანსების რეფორმის ნაწილს, რომელიც საჯარო ფინანსებს განიხილავს შედეგებთან მიმართებაში. უფრო ზუსტად, პროგრამული ბიუჯეტირება ეს არის ფინანსების მართვა შედეგების მისაღწევად. პროგრამული ბიუჯეტის ხარისხის გასაუმჯობესებლად აუცილებელია საჯარო ფინანსების მართვის რეფორმისა და მასთან დაკავშირებული სხვა რეფორმების ერთობლიობის თანმიმდევრულობა და ისეთი ქმედებების განხორციელება, რომელიც ხელს შეუწყობს საჯარო ფინანსების ეფექტიანობის გაზრდას. ამ მიმართულებით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სახელმწიფო შიდა ფინანსური მართვისა და კონტროლის რეფორმის ფარგლებში მიმდინარე ფინანსური მართვისა და კონტროლის სისტემის დანერგვა, რაც უზრუნველყოფს დაწესებულების შიგნით მენეჯერული ანგარიშვალდებულების სტრუქტურის ჩამოყალიბებით, უფლებამოსილებებისა და პასუხისმგებლობების სწორად განაწილებით, მიზნების ეფექტიანად და პროდუქტიულად მიღწევას, რაც თავის მხრივ პირდაპირ დაკავშირებულია პროგრამული ბიუჯეტის ხარისხის გაუმჯობესებასთან. ამ მეთოდოლოგიით გათვალიწინებული რიგი რეგულაციები, რომლებიც ეხება საბიუჯეტო ორგანიზაციების შიდა ორგანიზების საკითხებს , ეტაპობრივად მოექცევა სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემაში და ამ სისტემის სრულყოფილად დანერგვის შემდგომ შესაბამისი თემების ამ მეთოდოლოგიით დარეგულირება აღარ იქნება საჭირო. ფინანსური მართვის და კონტროლის სისტემასთან დაკავშირებული რეგულაციები რეგულირდება საქართველოს კანონით „სახელმწიფო შიდა ფინანსური კონტროლის შესახებ“ და „ფინანსური მართვის და კონტროლის სისტემის ჩამოყალიბების წესისა და პროცედურების შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 21 მარტის №133 დადგენილებით.

წინამდებარე მეთოდოლოგია მოიცავს პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდურ მითითებებს, ტერმინთა განმარტებას, პროგრამული ბიუჯეტის შედგენის მეთოდოლოგიას სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის, ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური ბიუჯეტებისთვის და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტებისთვის და შესაბამის მაგალითებს .

ტერმინთა განმარტება

პროგრამა – ბიუჯეტით განსაზღვრული პრიორიტეტების მიზნების მისაღწევად განსახორციელებელი ღონისძიებების ერთობლიობა, რომლებიც დაჯგუფებულია მსგავსი შინაარსის მიხედვით, ხორციელდება ერთი საბოლოო შედეგის მისაღწევად. პროგრამის განხორციელებაზე საერთო პასუხისმგებლობა ეკისრება მხარჯავ დაწესებულებასა და მისი განმახორციელებელი შესაძლებელია იყოს მხოლოდ მხარჯავი დაწესებულება ან მის სისტემაში შემავალი/კონტროლს დაქვემდებარებული საბიუჯეტო ორგანიზაცია .
ქვეპროგრამა – პროგრამა შეიძლება დაყოფილი იყოს ქვეპროგრამებად, ქვეპროგრამა არის კონკრეტული მიმართულების ღონისძიებების ერთობლიობა, რომელიც უმრავლეს შემთხვევაში ძირითად მიზანად ისახავს პროგრამის შუალედური შედეგის მიღწევას.
ღონისძიება – ღონისძიება არის შედარებით მცირე მასშტაბის მქონე აქტივობა ქვეპროგრამის ფარგლებში. აღნიშნული აქტივობების განხორციელება ხელს უწყობს ქვეპროგრამის განხორციელებას და შესაბამისი შედეგების მიღწევას .

ინფორმაციისთვის:

წლიური ბიუჯეტით უმეტეს შემთხვევაში განისაზღვრება პროგრამები და ქვეპროგრამები, ხოლო ის ღონისძიებები, რომელთა გატარებაც აუციელებელია მათ მისაღწევად , უმეტეს შემთხვევაში თავისი შინაარსით ვიწრო და დეტალურია, უნდა წარმოადგენდეს შესაბამისი მხარჯავი დაწესებულებების/სექტორიული სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის ნაწილს .

4. ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტი – ქვეყნის განვითარების ძირითადი გეგმა, რომელიც ასახავს ინფორმაციას საშუალოვადიანი მაკროეკონომიკური და ფისკალური პროგნოზების შესახებ, ასევე, ინფორმაციას საქართველოს ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი ხელისუფლებების განვითარების ძირითადი მიმართულებების შესახებ, მისი შედგენის და წარდგენის ძირითადი წესი განისაზღვრება საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსით.

5. ბიუჯეტი/წლიური ბიუჯეტი – საქართველოს ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი ხელისუფლებების ფუნქციებისა და ვალდებულებების შესრულების მიზნით მისაღები შემოსულობების, გასაწევი გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების ერთობლიობა, რომელიც დამტკიცებულია საქართველოს ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი ხელისუფლებების შესაბამისი ორგანოების მიერ;

6. საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმა – ბიუჯეტით განსაზღვრული პრიორიტეტების ფარგლებში საშუალოვადიან პერიოდში (4 - წლიანი პერიოდი) განსახორციელებელი პროგრამებით/ქვეპროგრამებით დასახული შედეგების მისაღწევად განსახორციელებელი ღონისძიებების შესახებ დოკუმენტი, რომელიც მოიცავს აღნიშნული ღონისძიებების აღწერას, დასაბუთებას, ინფორმაციას განმახორციელებლის და განხორციელების ვადების შესახებ, ასევე, არსებული ან/და საჭირო დაფინანსების მოცულობას, მოსალოდნელ შედეგებს და შესრულების შეფასების ინდიკატორებს .

7. ხარჯთაღრიცხვა – საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებული განსახორციელებელი ღონისძიებების განფასება, აღნიშნული ღონისძიებების განსახორციელებლად საჭირო რესურსების და შესაძლო დაფინანსების მოცულობის განსაზღვრა .

8. მოსალოდნელი საბოლოო შედეგი (outcome) – წარმოადგენს პროგრამების შედეგს, ის შინაარსით გლობალურია. ეს არის მდგომარეობა, რომელიც წინასწარ დაგეგმილი და გაანალიზებული პოლიტიკის განხორციელების შედეგად უნდა დადგეს.

9. მოსალოდნელი შუალედური შედეგი (output) – წარმოადგენს პროგრამის/ქვეპროგრამის ფარგლებში გასატარებელი ღონისძიებების განხორციელების შედეგად მიღებულ პროდუქტს. ის ბევრად უფრო კონკრეტულია, ვიდრე საბოლოო შედეგი და წარმოადგენს არა პროგრამის დასრულების ნიშანს, არამედ მისი საბოლოო მიზნის მიღწევისკენ გადადგმულ ნაბიჯების შედეგებს დაზომავს ამ გზაზე მიღწეულ პროგრესს .

10. შესრულების შეფასების ინდიკატორი – შედეგის მიღწევა გამოსახული გაზომვად (რაოდენობრივი ან/და ხარისხობრივი) მაჩვენებლებში, განსაზღვრავს პროგრამის/ქვეპროგრამის/ღონისძიების განხორციელების ეფექტიანობას.

11. მხარჯავი დაწესებულება – სახელმწიფო და ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტებისათვის – პროგრამული კლასიფიკაციის პირველი თანრიგით გათვალისწინებული საბიუჯეტო ორგანიზაცია, ხოლო ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტისათვის – თვითმმართველი ერთეული.

12. საბიუჯეტო ორგანიზაცია – საქართველოს ცენტრალური, ავტონომიური რესპუბლიკის, ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ დაფუძნებული ან/და მის მიმართ ანგარიშვალდებული/მისი კონტროლისადმი დაქვემდებარებული ორგანიზაცია, აგრეთვე სხვა საჯარო სამართლის იურიდიული პირი/არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი (ასეთის არსებობის შემთხვევაში), თუ იგი არის შესაბამისი დონის ბიუჯეტით განსაზღვრული პროგრამის/ქვეპროგრამის ფარგლებში ასიგნებების განკარგვის უფლებამოსილების მქონე ორგანიზაცია;

13. უწყება/დაწესებულება – ამ მეთოდოლოგიის მიზნებისათვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს როგორც მხარჯავი დაწესებულების, ისე საბიუჯეტო ორგანიზაციის მნიშვნელობით .

14. საფინანსო - საბიუჯეტო სამსახური – მხარჯავი დაწესებულების ის სტრუქტურული ერთეული, რომელიც პასუხისმგებელია სისტემის ბიუჯეტის დაგეგმვასა და აღსრულების მონიტორინგზე. აღნიშნული ფუნქციის მატარებელი სტრუქტურული ერთეული სხვადასხვა უწყებაში სხვადასხვა ფორმით შეიძლება არსებობდეს (სამმართველო, დეპარტამენტი, სამსახური, განყოფილება და ა . შ.) და ჰქონდეს სხვადასხვა დასახელება (მაგ.: ეკონომიკური დეპარტამენტი, ადმინისტრაციული სამსახური და ა . შ . ) , თუმცა ამ მეთოდოლოგიის მიზნებისათვის ამ სამსახურებმა უნდა იხელმძღვანელოს ამ მეთოდოლოგიით საფინანსო - საბიუჯეტო სამსახურისათვის განსაზღვრული უფლება - მოვალეობების შესაბამისად .

დანართი №2 (დანართი თან ერთვის)

დანართი №3

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის პროგრამული ბიუჯეტის ფორმატით შედგენის მეთოდოლოგია

1. ავტონომიური რესპუბლიკის პრიორიტეტების დოკუმენტი

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის მომზადების პირველი ეტაპი იწყება ყოველი წლის პირველ მარტამდე, როდესაც ავტონომიური რესპუბლიკის აღმასრულებელი ორგანო გამოსცემს შესაბამის ადმინისტრაციულ - სამართლებრივ აქტს, რომელიც განსაზღვრავს პრიორიტეტების დოკუმენტის შესადგენად წარსადგენი ინფორმაციის ნუსხას და მისი მომზადების ვადებს .

ავტონომიური რესპუბლიკის პრიორიტეტების დოკუმენტი უნდა მოიცავდეს არანაკლებ შემდეგ ინფორმაციას:

· {C}{C}{C}{C} გასული, მიმდინარე, დასაგეგმი საბიუჯეტო წლისა და დასაგეგმის შემდგომი სამი საბიუჯეტო წლისათვის ავტონომიური რესპუბლიკის შემოსავლებისა და ხარჯების, ფინანსური და არაფინანსური აქტივებით ოპერაციებისა და ვალდებულებების აგრეგირებულ მაჩვენებლებს;

· {C}{C}{C}{C} ავტონომიური რესპუბლიკის გასული საბიუჯეტო წლის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შესრულების საბოლოო შედეგების ანალიზს და მიმდინარე საბიუჯეტო წლის გადამუშავებულ პროგნოზებს;

· {C}{C}{C}{C} დასაგეგმი საბიუჯეტო წლისათვის და დასაგეგმის შემდგომი სამი საბიუჯეტო წლისათვის:

– ავტონომიური რესპუბლიკის აღმასრულებელი ორგანოს მიერ განსაზღვრულ პრიორიტეტებს;

– ავტონომიური რესპუბლიკის მხარჯავი დაწესებულებების პროგრამებსა და მათი დაფინანსების ოდენობებს, მიზნებსა და შედეგებს;

– აგრეგირებულ მაჩვენებლებს ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის თითოეული მხარჯავი დაწესებულებისათვის გათვალისწინებული ასიგნებების საორიენტაციო ზღვრული მოცულობის შესახებ;

· {C}{C}{C}{C} დასაგეგმი საბიუჯეტო წლისათვის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის თითოეული მხარჯავი დაწესებულებისათვის გათვალისწინებულ დასაქმებულთა საორიენტაციო ზღვრულ რიცხოვნობას;

მიზანშეწონილია ავტონომიური რესპუბლიკის პრიორიტეტების დოკუმენტის შედგენა განხორციელდეს შემდეგი სტრუქტურით:

· {C}{C}{C}{C} დოკუმენტის პირველ ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს ავტონომიური რესპუბლიკის მიერ დასახული მიზნები, რისი მიღწევა სურს საშუალოვადიან პერიოდში და რა ძირითადი სამოქმედო გეგმები აქვს დასახული აღნიშნული მიზნების მისაღწევად.

· {C}{C}{C}{C} მეორე ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს გასული საბიუჯეტო წლის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის და ავტონომიური რესპუბლიკის ნაერთი ბიუჯეტის საბოლოო შედეგების ანალიზი და ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით გამოყოფილი ხარჯები და არაფინანსური აქტივები ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით;

· {C}{C}{C}{C} მესამე ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს მიმდინარე წლის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის გადამუშავებული პროგნოზები;

· {C}{C}{C}{C} მეოთხე ნაწილში წარმოდგენილი იქნება ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის მონაცემები საშუალოვადიანი პერიოდისათვის;

· {C}{C}{C}{C} დოკუმენტის მეხუთე ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს დასაგეგმი წლებისათვის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი მხარჯავი დაწესებულებების რიცხოვნობის და ასიგნებების საორიენტაციო ზღვრული მოცულობები;

· {C}{C}{C}{C} დოკუმენტის მეექვსე ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს ავტონომიური რესპუბლიკის აღმასრულებელი ორგანოს მიერ დასახული მიზნების მისაღწევად დაგეგმილი პრიორიტეტული მიმართულებების ფარგლებში მხარჯავი დაწესებულებების მიერ დაგეგმილი პროგრამები, მათი აღწერა და მოსალოდნელი შედეგები;

· {C}{C}{C}{C} დოკუმენტის ბოლო ნაწილში მოცემული იქნება ავტონომიური რესპუბლიკის აღმასრულებელი ორგანოს მიერ განსაზღვრული პრიორიტეტული მიმართულებების ფარგლებში მხარჯავი დაწესებულებების მიერ დაგეგმილი თითოეული პროგრამის დაფინანსების მოცულობა დასაგეგმი საბიუჯეტო წლებისათვის. აღნიშნულ ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს პროგრამის განხორციელებაზე მიმართული მთლიანი სახსრები .

2. ბიუჯეტის სტრუქტურა

პროგრამულ ბიუჯეტზე გადასვლის შემდგომ ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის კანონში ძირითადი ყურადღება გამახვილებული იქნება დაგეგმილი პროგრამების მოსალოდნელ შედეგებზე და არა საბიუჯეტო ორგანიზაციებისათვის გამოყოფილ ასიგნებებზე, რისი გათვალისწინებითაც ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის კანონის პროექტი უნდა შემუშავდეს შემდეგი სტრუქტურის მიხედვით:

2.1 . ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის მაჩვენებლები (პირველი თავი)

აღნიშნულ თავში წარმოდგენილი იქნება ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ბალანსი საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით. მონაცემები წარმოდგენილი უნდა იყოს გასული და მიმდინარე წლებისათვის, ხოლო დასაგეგმი წლის მონაცემები უნდა იქნეს წარმოდგენილი ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის საბიუჯეტო სახსრების, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი სახსრებისა და დონორების დაფინანსების (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) მიხედვით. ასევე აღნიშნული თავი უნდა მოიცავდეს ინფორმაციას ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შემოსულობების და გადასახდელების მთლიანი მაჩვენებლებისა და ნაშთის ცვლილების შესახებ .

2.2 . ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შემოსავლები (მეორე თავი)

აღნიშნულ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს შემოსავლების ჩაშლა საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით და მონაცემები წარმოდგენილი უნდა იყოს როგორც დასაგეგმი, ასევე გასული და მიმდინარე წლებისათვის . დასაგეგმი წლისათვის გრანტებით მისაღები სახსრები წარმოდგენილი უნდა იყოს წყაროების მიხედვით .

2.3 . ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ხარჯები, არაფინანსური აქტივები და მათი ფუნქციონალური კლასიფიკაცია (მესამე თავი)

აღნიშნულ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ხარჯების მთლიანი მოცულობა (ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის, სახელმწიფო ბიუჯეტის და დონორების დაფინანსების (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) მიხედვით), არაფინანსური აქტივების ზრდის მთლიანი მოცულობა ჩაშლილი მხარჯავი დაწესებულებების მიხედვით (ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის, სახელმწიფო ბიუჯეტის და დონორების დაფინანსების (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) მიხედვით), არაფინანსური აქტივების კლების მთლიანი მოცულობა ჩაშლილი საბიუჯეტო კლასიფიკაციის ძირითადი კატეგორიების მიხედვით და ხარჯების და არაფინანსური აქტივების ზრდის ფუნქციონალური კლასიფიკაცია (ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიღებული სახსრების და დონორების დაფინანსების (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) მიხედვით).

2.4 . ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის მთლიანი სალდო, ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების ცვლილება (მეოთხე თავი)

აღნიშნულ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს:

· {C}{C}{C}{C} ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის მთლიანი სალდოს მოცულობა;

· {C}{C}{C}{C} ფინანსური აქტივების ცვლილება საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით გასული, მიმდინარე და დასაგეგმი წლებისათვის;

· {C}{C}{C}{C} ვალდებულებების კლების მაჩვენებელი გასული, მიმდინარე და დასაგეგმი წლებისათვის .

2.5 . ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის პრიორიტეტები და პროგრამები (მეხუთე თავი)

აღნიშნულ თავში წარმოდგენილი იქნება ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის პრიორიტეტები, ამ პრიორიტეტების ფარგლებში, შესაბამისი წლის განმავლობაში ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით გამოყოფილი ასიგნებებით მხარჯავი დაწესებულებების მიერ განსახორციელებელი პროგრამები (ქვეპროგრამები/ღონისძიებები), მათი აღწერა და მიზანი .

ძირითადად ყველა პროგრამა დაკავშირებული უნდა იყოს ავტონომიური რესპუბლიკის პრიორიტეტებთან და განხორციელდეს ამ პრიორიტეტების მიზნების მისაღწევად, თუმცა ბიუჯეტში შესაძლებელია იყოს წარმოდგენილი რამდენიმე პროგრამა, რომელიც არ ემსახურება კონკრეტულ პრიორიტეტულ მიმართულებას, მაგრამ მის ფარგლებში დაგეგმილ ქვეპროგრამებს და ღონისძიებებს მნიშვნელოვანი როლი ენიჭება ავტონომიური რესპუბლიკის შესაბამისი ფუნქციების შესასრულებლად და მათი განხორციელება ყველა პრიორიტეტისათვის აუცილებელია.

2.5.1 . პროგრამა

პროგრამა წარმოადგენს ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით განსაზღვრული პრიორიტეტების მიზნების მისაღწევად განსახორციელებელი ღონისძიებების ერთობლიობას, რომლებიც დაჯგუფებულია მსგავსი შინაარსის მიხედვით და ხორციელდება გრძელვადიან პერიოდში ერთი საბოლოო შედეგის მისაღწევად .

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით განსაზღვრული პროგრამისათვის აუცილებელია შესაბამისი წლის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ბიუჯეტის კანონით გამოყოფილი იყოს ასიგნებები და ჰქონდეს შესაბამისი პროგრამული კოდი .

პროგრამები უნდა ჩამოყალიბდეს მხარჯავი დაწესებულებების კომპეტენციიდან გამომდინარე. ერთი პროგრამის განმახორციელებელი უნდა იყოს ერთი მხარჯავი დაწესებულება .

უმეტეს შემთხვევაში პროგრამები უნდა იყოს გრძელვადიანი და მუდმივი, თუმცა, შესაძლებელია, სპეციფიკიდან გამომდინარე, არსებობდეს პროგრამები, რომლებიც განხორციელდება კონკრეტული წლის განმავლობაში .

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის კანონის მე - 5 თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს თითოეული პროგრამის აღწერა და მიზანი, ანუ უნდა გაიწეროს რა ღონისძიებებია დაგეგმილი პროგრამის ფარგლებში და რას უნდა მივაღწიოთ პროგრამის განხორციელებით.

პროგრამა რამდენიმე ტიპის შეიძლება იყოს, მაგრამ ყველა მათგანი უნდა წარმოადგენდეს იმ ღონისძიებების ერთობლიობას, რომლებიც ემსახურებიან საერთო საბოლოო შედეგების მიღებას, პრიორიტეტის მიზანს. პროგრამას უნდა ჰქონდეს მისი მიზანი და ბიუჯეტი .

● პროგრამა შინაარსით ძირითადად შეიძლება იყოს:

» მართვის და რეგულირების

პროგრამა განეკუთვნება ამ ტიპს, თუ იგი მოიცავს ისეთ ღონისძიებებს, რომლებიც ადმინისტრაციული ხასიათისაა და ხელს უწყობს სისტემის გამართულ ფუნქციონირებას ან/და დაკავშირებულია შესაბამის სფეროში ზოგადი პოლიტიკის შემუშავებასთან და სხვადასხვა საკითხების რეგულირებასთან. ამ ტიპის პროგრამა შესაძლოა იყოს წმინდა ადმინისტრირების და მართვის, როდესაც მოიცავს მხოლოდ ისეთ ღონისძიებებს, როგორიცაა აპარატის შენახვის ხარჯები, ხოლო თუ პროგრამაში ადმინისტრაციულ საკითხებთან დაკავშირებული ღონისძიებების გარდა ასევე ერთიანდება პოლიტიკის დამგეგმავი სტრუქტურული დანაყოფების მიერ გასატარებელი ღონისძიებებიც, მაშინ პროგრამის ეს ტიპი უფრო რეგულირების ხასიათს იძენს .

ავტონომიური რესპუბლიკის სამინისტროების უმრავლესობაში არსებობს როგორც სამინისტროს ფუნქციონირების ტექნიკურ საკითხებზე მომუშავე, ასევე შესაბამის სფეროში პოლიტიკის შემმუშავებელი დეპარტამენტები, რისი გათვალისწინებითაც სამინისტროების აპარატები, იმ შემთხვევაში, თუ ისინი არ წარმოადგენენ რომელიმე კონკრეტული პროგრამის შემადგენელ ნაწილს, მიზანშეწონილია ჩამოყალიბდეს როგორც შესაბამისი სფეროს პოლიტიკის შემუშავების და პროგრამების მართვის პროგრამა, რომელიც შინაარსით განეკუთვნება „მართვისა და რეგულირების“ პროგრამის ტიპს, ხოლო თუ აპარატი მოიცავს მხოლოდ ადმინისტრაციულ და ფუნქციონირებისთვის აუცილებელ ხარჯებს, ჩამოყალიბდეს როგორც „პროგრამების ადმინისტრირება და მართვა“, რომელიც ასევე „მართვისა და რეგულირების“ ტიპის პროგრამას განეკუთვნება .

» მომსახურების მიწოდების

ამ ტიპის პროგრამა ორიენტირებულია კონკრეტულ გრძლევადიან შედეგებზე ან/და ემსახურება მუდმივ მიზანს. ასეთ პროგრამებში ერთიანდება ისეთი ღონისძიებები, რომლებიც უშუალოდ მომსახურებას უწევს ბენეფიციარს და არ ახდენს მის სუბსიდირებას. მისი ქვეპროგამებისთვის მოკლევადიანი შედეგები განისაზღვრება კონკრეტული რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლებით. ასეთ შემთხვევაში ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის დაფინანსებით ხორციელდება ისეთი ღონისძიებები, რომლების ბენეფიციარიც პირდაპირ მოსახლეობა ან მათი მომსახურე არამომგებიანი დაწესებულებებია .

» სუბსიდირების

მსგავსი ტიპის პროგრამები და მისი ქვეპროგრამები და ღონისძიებები მიზნად ისახავენ სხვადასხვა სოციალური ფენის ან ობიექტების სუბსიდირებას, ავტონომიური რესპუბლიკის მხრიდან დახმარების და თანამონაწილეობის სახით. სუბსიდირების პროგრამების ქვეპროგრამების შეფასების ინდიკატორები ასევე გამოისახება რაოდენობრივ ინდიკატორებში, ხოლო პროგრამის საბოლოო შედეგი ხშირ შემთხვევაში იქნება მოსახლეობის გარკვეული ფენის მდგომარეობის ან გარკვეული სფეროს მდგომარეობის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესების გამოხატულება, რომელიც ასევე შეფასდება სათანადო ინდიკატორებით .

» ინფრასტრუქტურული

აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში განსახორციელებელი ქვეპროგრამები ძირითად ემსახურება სხვადასხვა ინფრასტრუქტურის განვითარებას, მშენებლობას, რეაბილიტაციას ან აღჭურვას. პროგრამის შუალედური შედეგი უმეტეს შემთხვევაში იქნება მსხვილი ობიექტის და ობიექტთა ჯგუფის გამართული ინფრასტრუქტურა, ხოლო საბოლოო შედეგი ის ეფექტი, რასაც აღნიშნული ინფრასტრუქტურა ემსახურება. მსგავსი პროგრამების შეფასების ინდიკატორების უმეტესობის გამოსახვა შესაძლებელია რაოდენობრივ ინდიკატორებში. ამ ტიპის პროგრამების უმრავლესობა თავის მხრივ მოხვდება კაპიტალური ბიუჯეტის დანართშიც .

● პროგრამა ხანგრძლივობის მიხედვით შეიძლება იყოს:

» მიმდინარე (მუდმივი) – როდესაც მოიცავს ისეთ საკითხებს, რაც მხარჯავი დაწესებულებისთვის კანონმდებლობით განსაზღვრული ძირითადი ფუნქციაა და მუდმივად ხორციელდება .

» მრავალწლიანი – როდესაც ემსახურება რომელიმე პრობლემის გადაწყვეტას, ახალი პოლიტიკის შემუშავებას, ახალი სისტემის ან მომსახურების დანერგვას და ა . შ. პროგრამების უმეტესობა მრავალწლიანი უნდა იყოს, ვინაიდან ის უნდა ემსახურებოდეს გლობალური საბოლოო შედეგის მიღწევას, ისეთი ტიპის ღონისძიებები, რომელთა საბოლოო შედეგი მალევე მიიღწევა (ერთი წლის მანძილზე) ძირითად შემთხვევაში უნდა ჩამოყალიბდეს ქვეპროგრამების სახით, რომელიც თავის მხრივ პროგრამის შემადგენელი ნაწილია.

» ერთწლიანი (მოკლევადიანი) – იშვიათ სპეციფიკურ შემთხვევაში, როდესაც პროგრამის საბოლოო მიზნის მიღწევა შესაძლებელია ერთი საანგარიშო წლის განმავლობაში, პროგრამა შესაძლოა მოკლევადიანიც იყოს. მოკლევადიანი პროგრამა შესაძლებელია იყოს იმ შემთხვევაში, თუ შედეგი რომელიც პროგრამის დასრულების შედეგად მიიღწევა საბოლოოა და იგი, თავის მხრივ არ წამოადგენს სხვა პროცესის შემადგენელ ნაწილს .

გარდა პროგრამებისა , რომლებსაც რესპუბლიკის პრიორიტეტების ფარგლებში ახორციელებენ ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის დაფინანსებაზე მყოფი მხარჯავი დაწესებულებები , ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით შესაძლებელია დაფინანსდეს საერთო რესპუბლიკური მნიშვნელობის გადასახდელები, როგორიცაა სარეზერვო ფონდები, ტრანსფერები ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულებზე, ვალების მომსახურება და დაფარვა და სხვა.

შესაძლებელია ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკურ ბიუჯეტში ზოგიერთი მხარჯავი დაწესებულება, მისი ფუნქციების სპეციფიკიდან გამომდინარე , არ იყოს წარმოდგენილი პროგრამებად და ქვეპროგრამებად, თუმცა ამ შემთხვევაში ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის მე - 5 თავში აუცილებელია გაიწეროს, თუ რას ემსახურება მისი ფუნქციონირება.

პროგრამების გამოვლენისას მხარჯავმა დაწესებულებამ უნდა გაითვალისწინოს შემდეგი ფაქტორები:

● პროგრამა უნდა შეესაბამებოდეს ავტონომიური რესპუბლიკის აღმსრულებელი ორგანოს მიერ განსაზღვრულ ავტონომიური რესპუბლიკის რომელიმე პრიორიტეტს;

თუ მხარჯავი დაწესებულების ძირითადი ფუნქციისა და ადმინისტრირების ხარჯების გამოყოფა შეუძლებელია, ადმინისტრირების ხარჯებიც გაერთიანდება იმ ძირითად პროგრამასთან, რომელსაც ემსახურება მხარჯავი დაწესებულება;

● პროგრამის განმახორციელებელი და საბოლოო შედეგების მიღწევაზე პასუხისმგებელია მხოლოდ ერთი მხარჯავი დაწესებულება, ხოლო პროგრამის ფარგლებში ქვეპროგრამების განმახორციელებელი შესაძლებელია იყოს ამავე მხარჯავი დაწესებულების კონტროლს დაქვემდებარებული რამდენიმე საბიუჯეტო ორგანიზაცია. პროგრამის ფარგლებში განსახორციელებელ ქვეპროგრამებს უმეტეს შემთხვევაში ერთი განმახორციელებელი ეყოლებათ;

● მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული, რომ პროგრამა იქნება პროგრამული ბიუჯეტის ძირითადი კატეგორია, რომელსაც ექნება ავტონომიური რესპუბლიკის წლიური საბიუჯეტო კანონით დამტკიცებული გეგმა.

2.5.2 . ქვეპროგრამები/ღონისძიებები

პროგრამების გამოკვეთის შემდეგ აუცილებელია მისი კვლავ დაყოფა ძირითად მიმართულებებად ანუ ქვეპროგრამებად, რომელთაც უმეტეს შემთხვევაში ეყოლება შესაბამისი მხარჯავი დაწესებულების კონტროლს დაქვემდებარებული ერთი განმახორციელებელი საბიუჯეტო ორგანიზაცია და იქნება კონკრეტული შედეგის მისაღებად აუცილებელი ღონისძიებების ერთობლიობა. ქვეპროგრამებიც შინაარსობრივად იყოფა იგივე ტიპებად, როგორც პროგრამები .

ქვეპროგრამა დაკავშირებულია შუალედურ შედეგებთან, მისი განხორციელების შემდეგ უნდა მიიღწეს კონკრეტული მდგომარეობა, რაც თავის მხრივ ხელს უწყობს პროგრამის საბოლოო შედეგის მიღწევას. ქვეპროგრამა თავისი შინაარსით უნდა გაიწეროს დასაგეგმი წლის მასშტაბით, მას უნდა ჰქონდეს კონკრეტული შედეგი, რისი მიღწევაც შესაძლებელია ერთი საანგარიშო წლის მანძილზე .

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის კანონში აუცილებელია წარმოდგენილი იყოს თითოეული ქვეპროგრამის აღწერა, მიზანი და დაფინანსების მოცულობა. დაფინანსების მოცულობის წარმოდგენა აუცილებელი არ არის იმ პროგრამების ქვეპროგრამებზე, რომლებიც თავისი შინაარსით განეკუთვნება „მართვისა და რეგულირების ტიპს“.

მისი შინაარსიდან და მოცულობიდან გამომდინარე, ქვეპროგრამა შესაძლოა თავის მხრივ მოიცავდეს ღონისძიებებს. ღონისძიებები და მათი დაფინანსება უმეტეს შემთხვევაში ვერ მოხვდება პროგრამული ბიუჯეტის კანონის ძირითად თავებში, მიუხედავად ამისა, პროგრამული ბიუჯეტის შედგენისას აუცილებელია თითოეული პროგრამის და ქვეპროგრამის ფარგლებში გასატარებელი ღონისძიებების ზუსტი ჩამონათვალის და აღწერის განსაზღვრა, ვინაიდან რეალურად სწორედ წარმატებულად განხორციელებული თითოეული ღონისძიების მოკლევადიან შედეგზეა დამოკიდებული მთლიანი პროგრამის შესრულების ხარისხი .

ავტონომიური რესპუბლიკის სამინისტროებმა და სხვა მხარჯავმა დაწესებულებებმა მიზანშეწონილია ქვეპროგრამები ისე ჩამოაყალიბონ, რომ თითოეული მათგანის განხორციელებაზე პასუხისმგებელი იყოს ერთი საბიუჯეტო ორგანიზაცია (ან მისი სტრუქტურული ერთეული), ამასთან, შესაძლებელია ერთი საბიუჯეტო ორგანიზაცია ახორციელებდეს რამდენიმე ქვეპროგრამას .

ისეთი პროგრამები, რომლებიც ძირითადად დაკავშირებულია ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელებასთან, შესაძლებელია დაიყოს არა ქვეპროგრამებად, არამედ სხვადასხვა კაპიტალურ პროექტებად, თუმცა თავისი შინაარსით აღნიშული პროექტებიც ქვეპროგრამებს წარმოადგენს .

2.6. საბიუჯეტო ასიგნებები და პროგრამების დაფინანსება (მეექვსე თავი)

აღნიშნულ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს საბიუჯეტო წლის განმავლობაში განსახორციელებლი პროგრამებისათვის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან გამოყოფილი ასიგნებები და იმ მხარჯავი დაწესებულებების დაფინანსების მოცულობა, რომლებიც ბიუჯეტში არ არის წარმოდგენილი პროგრამული სტრუქტურით. ასევე ამ თავში წარმოდგენილი იქნება საერთო რესპუბლიკური მნიშვნელობის გადასახდელები, როგორიცაა კანონმდებლობით განსაზღვრული სარეზერვო ფონდები, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისთვის გადასაცემი ტრანსფერები, ვალების მომსახურება და დაფარვა და სხვა.

პროგრამები და მათი დაფინანსება დაჯგუფებული უნდა იყოს მხარჯავი დაწესებულებების მიხედვით და წარმოდგენილი უნდა იყოს თოთოეული მხარჯავი დაწესებულების დაფინანსების მთლიანი მოცულობა . აღნიშნულ თავში გათვალისწინებული ყველა პროგრამა, ქვეპროგრამა და ღონისძიება ჩაშლილი უნდა იყოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის „ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის“ პირველი თანრიგის მიხედვით, ხოლო „არაფინანსური აქტივების და მათზე ოპერაციების“ და „ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების და მათზე ოპერაციების კლასიფიკაციის“ მეორე თანრიგის მიხედვით. ამასთან, საბიუჯეტო კლასიფიკაციის „ხარჯების“კატეგორიაში აუცილებელია გამოყოფილი იყოს „შრომის ანაზღაურების“ მუხლით გათვალისწინებული ასიგნებები. ამავე თავში უნდა იყოს წარმოდგენილი მხარჯავი დაწესებულების საშტატო რიცხოვნობა.

წლიურ ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკურ ბიუჯეტში პროგრამის დაფინანსება წარმოდგენილი უნდა იყოს როგორც დასაგეგმი, ასევე გასული და მიმდინარე წლებისათვის. ამასთან, დასაგეგმი წლის ასიგნებებში გაყოფილი უნდა იყოს ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის საბიუჯეტო სახსრები, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიღებული სახსრები და დონორების დაფინანსება (ასეთის არსებობის შემთხვევაში).

იმის გათვალისწინებით, რომ პროგრამულ ფორმატში ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტი პირველად შემუშავდება 2013 წლისთვის, 2013 წლის ბიუჯეტი პროგრამული ფორმატით წარმოდგენილი იქნება მხოლოდ 2013 წლისთვის (დასაგეგმი წელი), ხოლო 2014 წლის ბიუჯეტი 2013-2014 წლებისთვის (მიმდინარე და დასაგეგმი წლები).

2 . 7. მარეგულირებელი ნორმები (მეშვიდე თავი)

აღნიშნულ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ის ძირითადი მუხლები, რომლებმაც საბიუჯეტო წლის განმავლობაში უნდა დაარეგულირონ ბიუჯეტის აღსრულებასთან დაკავშირებული საკითხები .

3. ბიუჯეტის თანდართული მასალები

საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მიხედვით , ავტონომიური რესპუბლიკის რეპუბლიკური ბიუჯეტის კანონის პროექტთან ერთად ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლეს საბჭოს წარედგინება ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის კანონის პროექტის თანდართული მასალები, რომლებიც მოიცავს:

● კანონის პროექტის განმარტებით ბარათს, სადაც წარმოდგენილი უნდა იყოს ფისკალური მაჩვენებლების პროგნოზები;

● მიმდინარე წლის ბიუჯეტის შესრულების მოკლე მიმოხილვას;

● ავტონომიური რესპუბლიკის წლიური საბიუჯეტო კანონის ამოქმედებისათვის საჭირო საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტს .

პროგრამული ბიუჯეტის დანერგვის პარალელურად ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის კანონის პროექტის თანდართულ მასალებს ასევე ემატება ინფორმაციული დანართები:

● პროგრამული ბიუჯეტის დანართი, სადაც ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით გათვალისწინებულ თითოეულ პროგრამაზე წარმოდგენილი იქნება დეტალური ინფორმაცია;

● კაპიტალური ბიუჯეტის დანართი, სადაც წარმოდგენილი იქნება დეტალური ინფორმაცია ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით გათვალისწინებული კაპიტალური პროექტების შესახებ .

3.1 . პროგრამული ბიუჯეტის დანართი

პროგრამების შესახებ ძირითადი ინფორმაცია წარმოდგენილი უნდა იყოს ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის კანონის მე - 5 თავში, კერძოდ , კანონის ძირითად ნაწილში მოცემული იქნება სრული ინფორმაცია , თუ რას ემსახურება პროგრამა, რა ძირითადი ქვეპროგრამების და ღონისძიებებისგან შედგება ის და რა მიზნის მიღწევაა დაგეგმილი მისი განხორციელებით .

პროგრამული ბიუჯეტის დანართში წარმოდგენილი იქნება პროგრამასთან დაკავშირებული ისეთი ინფორმაცია, რომელიც პროგრამული ბიუჯეტის დანერგვის საწყის ეტაპზე არ დამტკიცდება წარმომადგენლობითი ორგანოს მიერ და არ მიეცემა კანონის იურიდიული ძალა. ამის მთავარი მიზეზი არის ის გარემოება, რომ პროგრამული ბიუჯეტის დანერგვის საწყის ეტაპზე საკმაოდ რთული იქნება მოსალოდნელი შედეგების და შეფასების ინდიკატორების სწორად განსაზღვრა და მათი თავიდანვე კანონით დამტკიცების შემთხვევაში შესაძლებელია დადგეს ზოგიერთი პროგრამის ან/და ქვეპროგრამის განმახორციელებლის პასუხისმგებლობის საკითხი, რაც პროგრამულ ბიუჯეტთან დაკავშირებულ საუკეთესო პრაქტიკად არ განიხილება, ვინაიდან პროგრამული ბიუჯეტის დანერგვის საწყის ეტაპზე პასუხისმგებლობის დაკისრება ხელს შეუშლის პროგრამული ბიუჯეტის სისტემის შემდგომ განვითარებას .

მოსალოდნელი შედეგებისა და შეფასების ინდიკატორების საკანონმდებლო დონეზე აყვანა ეტაპობრივად უნდა განხორციელდეს, მაშინ როდესაც პროგრამებისა და ქვეპროგრამების განმახორციელებლებს ექნებათ სათანადო გამოცდილება და პროგრამების მართვის პრაქტიკა .

მიუხედავად იმისა, რომ საწყის ეტაპზე პროგრამული ბიუჯეტის დანართში მოცემული ინფორმაცია არ დამტკიცდება და არ ექნება კანონის ძალა, მას მაინც დიდი მნიშვნელობა ენიჭება, ვინაიდან ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშებში ძირითადი აქცენტი სწორედ აღნიშნულ ინფორმაციაზე იქნება გადატანილი .

პროგრამული ბიუჯეტის დანართში ინფორმაცია წარმოდგენილი უნდა იყოს პრიორიტეტების მიხედვით და უნდა მოიცავდეს ყველა პროგრამის დაფინანსებას და შესაბამისად პრიორიტეტზე მიმართული სახსრების მთლიან ჯამს. ასევე თითოეული პროგრამის განხორცილებით მოსალოდნელ საბოლოო შედეგს და ამ შედეგის შეფასების ინდიკატორებს და პროგრამების ფარგლებში განსახორციელებელი ქვეპროგრამების/ღონისძიებების განხორციელებით მოსალოდნელ შუალედურ შედეგებს და მათი შეფასების ინდიკატორებს .

პროგრამული ბიუჯეტის დანართი წარმოდგენილი უნდა იყოს შემდეგი სტრუქტურით:

● პირველ ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია პრიორიტეტზე მიმართული სახსრების შესახებ, მასში შემავალი პროგრამების მიხედვით, კერძოდ:

პროგრამული კოდი	დასახელება	დასაგეგმი წელი	მათ შორის, ბიუჯეტიდან მიღებული დაფინანსება	მათ შორის, საკუთარი სახსრები	დასაგეგმი წელი +1	დასაგეგმი წელი +2	დასაგეგმი წელი +3
	პროგრამა №1-ის დასახელება
	პროგრამა №2-ის დასახელება
	პროგრამა №3-ის დასახელება
სულ პრიორიტეტის დაფინანსება

● შემდგომ თითოეულ პროგრამაზე წარმოდგენილი უნდა იყოს:

– პროგრამული კლასიფიკაციის კოდი;

– პროგრამის დასახელება;

– პროგრამის განმახორციელებელი;

– პროგრამის აღწერა;

– პროგრამის მოსალოდნელი საბოლოო შედეგი;

– პროგრამის საბოლოო შედეგის შეფასების ინდიკატორები საბაზისო და მიზნობრივი მაჩვენებლების მითითებით).

პროგრამის დასახელება (პროგრამული კოდი)
პროგრამის განმახორციელებელი
პროგრამის აღწერა და მიზანი
მოსალოდნელი საბოლოო შედეგი
საბოლოო შედეგის შეფასების ინდიკატორი:
№	საბაზისო მაჩვენებელი	მიზნობრივი მაჩვენებელი	ცდომილების ალბათობა (%/აღწერა)	შესაძლო რისკები
1.
2.
3.
4.
5. (გენდერული, ასეთის არსებობის შემთხვევაში)

შემდგომში მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია მასში შემავალი ქვეპროგრამების/ღონისძიებების შესახებ, კერძოდ:

- პროგრამული კლასიფიკაციის კოდი , სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონის მე-5 თავის შესაბამისად);

- ქვეპროგრამის/ღონისძიების დასახელება;

- განმახორციელებელი ორგანიზაცია (ან მისი სტრუქტურული ერთეული);

- ქვეპროგრამის/ღონისძიების აღწერა;

- ქვეპროგრამის/ღონისძიების მოსალოდნელი შუალედური შედეგი;

- ქვეპროგრამის/ღონისძიების შუალედური შედეგის შეფასების ინდიკატორები (საბაზისო და მიზნობრივი მაჩვენებლების მითითებით).

ქვეპროგრამის დასახელება (პროგრამული კოდი)
ქვეპროგრამის განმახორციელებელი
ქვეპროგრამის აღწერა და მიზანი
მოსალოდნელი შუალედური შედეგი
მოსალოდნელი შუალედური შედეგის შეფასების ინდიკატორი:
№	საბაზისო მაჩვენებელი	მიზნობრივი მაჩვენებელი	ცდომილების ალბათობა (%/აღწერა)	შესაძლო რისკები
1.
2.
3.
4.
5. (გენდერული, ასეთის არსებობის შემთხვევაში)

შუალედური და საბოლოო შედეგები

პროგრამული ბიუჯეტის, როგორც შედეგზე ორიენტირებული ბიუჯეტის ძირითადი მიზანი არის ის, თუ რამდენად კარგად არის წარმოდგენილი ის შედეგი, რისთვისაც ესა თუ ის პროგრამა ხორციელდება. პროგრამულ ბიუჯეტში გამოიყენება შუალედური (output) და საბოლოო (outcome) შედეგები .

საბოლოო შედეგი შინაარსით გლობალურია და ძირითადად პროგრამების შედეგს წარმოადგენს. ეს არის მდგომარეობა, რომელიც წინასწარ დაგეგმილი და გაანალიზებული პოლიტიკის განხორციელების შედეგად უნდა დადგეს. საბოლოო შედეგი გულისხმობს გარკვეული პრობლემის სრულად აღმოფხვრას, არსებითად ახალი მდგომარეობის დამყარებას, ახალი წესის დანერგვას, მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას შესაბამის სფეროში, რომელიც გავლენას ახდენს არსებულ პრიორიტეტებზე. საბოლოო შედეგის მიღწევა უმეტეს შემთხვევაში მხოლოდ მრავალწლიანი მცდელობის შემდეგ მიიღწევა და მისი დადგომა ხშირ შემთხვევაში გულისხმობს, პროგრამის მთლიანად ან არსებული ფორმით არსებობის შეწყვეტას. თუმცა ისეთი პროგრამებისთვის, რომლებიც თავისი შინაარსით მუდმივია და ემსახურება ავტონომიური რესპუბლიკის მიერ განსახორციელებელ ძირითად საქმიანობას, საბოლოო შედეგიც ზოგადი ხასიათისაა, მდგომარეობის სტაბილურად შენარჩუნებაზე ან გაუმჯობესებაზე მიმართული და დასახული შედეგის მიღწევა ამ შემთხვევაში ვერ იქნება პროგრამის დასრულების ნიშანი.

შუალედური შედეგი , საბოლოო შედეგისგან განსხვავებით თავისი შინაარსით წარმოადგენს პროგრამის ფარგლებში კონკრეტული ქვეპროგრამების/ღონისძიებების გატარების შედეგად მიღებულ პროდუქტს. ის ბევრად უფრო კონკრეტულია, ვიდრე საბოლოო შედეგი, უმეტეს შემთხვევაში გამოისახება კონკრეტული ციფრებით ან სხვა რაოდენობრივ გამოხატულებაში და წარმოადგენს არა პროგრამის დასრულების ნიშანს, არამედ მისი საბოლოო მიზნის მიღწევისკენ გადადგმულ ნაბიჯებს და, თავის მხრივ, ზომავს ამ გზაზე მიღწეულ პროგრესს.

შესაბამისად საბოლოო შედეგები უმეტესად განისაზღვრება პროგრამისთვის, ხოლო შუალედური შედეგები – მისი ქვეპროგრამებისთვის (ღონისძიებებისათვის). განსხვავებულია მათი შესრულების შეფასების ინდიკატორებიც .

საბოლოო შედეგის მიღწევის ვადად განისაზღვრება პროგრამის მიმდინარეობის პერიოდი, ხოლო შუალედური შედეგის შესრულებისთვის მისი დადგომის ვადა უმეტეს შემთხვევაში ერთწლიანია (საბიუჯეტო წელზე მიბმული). შუალედური შედეგები, თავის მხრივ, შესაძლებელია საბოლოო შედეგის მიღწევისკენ პროგრესის მაჩვენებლად იქნეს გამოყენებული .

თავად წლიურ ბიუჯეტში გაწერილი უნდა იყოს პრიორიტეტების ფარგლებში განსახორციელებელი პროგრამების (ქვეპროგრამების) აღწერა და მათი მიზნები, ხოლო შუალედური და საბოლოო შედეგები აღწერილი იქნება ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის თანდართულ მასალებში .

პროგრამული ბიუჯეტის შედგენისას მხარჯავი დაწესებულებების მხრიდან დიდი ყურადღება უნდა დაეთმოს საბოლოო და შუალედური შედეგების სწორად ჩამოყალიბებას. შედეგი უნდა ასახავდეს იმ სამომავლო მდგომარეობას, რისთვისაც ხორციელდება პროგრამა და მისი ქვეპროგრამა. შედეგები ჩამოყალიბებული უნდა იყოს ნათლად და კონკრეტულად, ხოლო მისი მიღწევის გზები წარმოდგენილი უნდა იყოს პროგრამის (ქვეპროგრამის/ღონისძიების) აღწერაში .

პროგრამების საბოლოო შედეგებზე პასუხისმგებელია მთლიანად მხარჯავი დაწესებულება და მისი მენეჯმენტი, ვინაიდან სწორედ ისინი გეგმავენ და მართავენ პროგრამებს, ხოლო პროგრამების ფარგლებში დაგეგმილი ქვეპროგრამების და ღონისძიებების შედეგების მიღწევაზე პასუხისმგებელი უნდა იყოს მისი განმახორციელებელი საბიუჯეტო ორგანიზაცია (ან მისი რომელიმე სტრუქტურული ერთეული, ვისაც უშუალოდ ევალება ქვეპროგრამის (ღონისძიების) განხორციელება).

შესრულების შეფასების ინდიკატორები

პროგრამების, ქვეპროგრამების და მათ ფარგლებში განსახორციელებლი ღონისძიებების აღწერა წარმოადგენს შესრულების შეფასების ინდიკატორების შემუშავების ბაზას. შესრულების ინდიკატორი წარმოადგენს მიღწეული შედეგების შეფასების საშუალებას, თუ რამდენად აღწევს პროგრამა დასახულ მიზნებს. შეფასების ინდიკატორების განსაზღვრისას აუცილებელია კარგად მოხდეს გააზრება, თუ რა განსხვავებაა პროგრამის საბოლოო შედეგსა და მისი ქვეპროგრამების ფარგლებში მისაღწევ შუალედურ შედეგებს შორის. პროგრამის საბოლოო შედეგი არის ის სასურველი მდგომარეობა, რომლითაც ფართო საზოგადოება ისარგებლებს, ხოლო ქვეპროგრამების ფარგლებში მისაღები შუალედური შედეგები წარმოადგენს კონკრეტულ და გაზომვად ერთეულებში მოცემულ ინფორმაციას, როგორიცაა: მიღებული პროდუქტების რაოდენობა, გაწეული მომსახურების ხარისხი, ბენეფიციართა რაოდენობა და ა . შ. საბოლოო შედეგის ინდიკატორი ზომავს პროგრამის ძირითადი მისიის განხორციელებას და ხშირად მისი გაზომვა ერთწლიან პერიოდზე შეუძლებელია. შესაბამისად, პროგრამის საბოლოო შედეგის ინდიკატორი მრავალწლიანია ან მოიცავს პროგრამის განხორციელების მთელ ვადას და წლიური შეფასებისთვის შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს პროგრესის მაჩვენებლები, ანუ საბოლოო შედეგის მისაღწევად განსახორციელებელ ღონისძიებათა რა ნაწილია შესრულებული საანგარიშო პერიოდის ბოლოს. საბოლოო შედეგების შეფასების ინდიკატორები არ შეიძლება იყოს ერთჯერადი და მოკლევადიანი, შესრულების შეფასების პროცესი განგრძობითი პროცესია და უნდა მიისწრაფოდეს ხარისხის მუდმივი კონტროლისაკენ. შესრულების შეფასების ინდიკატორების ჭარბად გამოყენება ასევე არაეფექტურ შედეგს იძლევა, შესაბამისად, თითოეულ მოსალოდნელ შედეგზე წარმოდგენილი უნდა იყოს არა უმეტეს 5 ინდიკატორი.

გასათვალისწინებელია, რომ მართვის და რეგულირების ტიპის პროგრამებსა და ქვეპროგრამებზე, რომლებიც წმინდა ადმინისტრაციული ხასიათისაა, შესრულების შეფასების ინდიკატორების წარმოდგენა აუცილებელი არ არის .

შედეგების ინდიკატორი უნდა ზომავდეს მიზანს, რომელიც არის რეალისტური და მიღწევადი. შეფასების ინდიკატორების შემუშავებისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული, რომ ისინი უნდა იყოს:

● სასარგებლო – პოლიტიკის განმახორციელებლებს უნდა აწვდიდეს შინაარსობრივ და ღირებულ ინფორმაციას;

● შედეგზე ორიენტირებული – უნდა გამოხატავდეს დასახულ შედეგთან მიმართებას;

● ნათელი და გაზომვადი – იოლად აღქმადი და გასაგები ენით აღწერილი, რათა ყველა დაინტერესებულმა მხარემ შეძლოს მისი გაგება, გამოყენება და მათი მეშვეობით მიღწეული შედეგების შეფასება;

● შესაბამისი და მიღწევადი – ინდიკატორი უნდა იქნეს შერჩეული მოსალოდნელი შედეგის შესაბამისად, ადეკვატურად უნდა ზომავდეს მას და უნდა იყოს რეალისტური, რათა არ მოხდეს მოსალოდნელი შედეგის ზედმეტად ოპტიმისტური ან პირიქით ზედმეტად პესიმისტური შეფასება;

● შედარებითი – უნდა იძლეოდეს შესაძლებლობას მოხდეს მიღწეული შედეგების შეფასება დროის სხვადასხვა პერიოდში .

შესრულების შეფასების ინდიკატორები შეიძლება იყოს რაოდენობრივი, ხარჯზე მიბმული, ხარისხობრივი, ეფექტიანობის ან/და ეფექტურობის და ყველა მათგანი უნდა აკმაყოფილებდეს გადამოწმებადობის პრინციპს .

● რაოდენობრივი ინდიკატორები აღწერს პროგრამის/ქვეპროგრამის ფარგლებში მისაღებ შედეგებს კატეგორიაში „რამდენი“;

● ხარისხობრივი ინდიკატორები აფასებს გაწეული მომსახურების თუ მიღებული შედეგის ხარისხს;

● ხარჯზე მიბმული ინდიკატორები აფასებს პროგრამის/ქვეპროგრამის შედეგს გაწეულ ხარჯთან მიმართებაში;

● ეფექტიანობის ინდიკატორები გვაწვდიან ინფორმაციას მიღწეული შედეგის მიზანშეწონილობაზე დახარჯულ რესურსებთან მიმართებაში;

● ეფექტურობის ინდიკატორები აფასებს მიღწეული შედეგის გავლენას მანამდე არსებულ სიტუაციასთან მიმართებაში .

3 . 2. კაპიტალური ბიუჯეტის დანართი

საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსი ითვალისწინებს 2013 წლიდან პროგრამულ ბიუჯეტთან ერთად კაპიტალური ბიუჯეტის მომზადებას ავტონომიური რესპუბლიკების რესპუბლიკური ბიუჯეტებისათვის, რომელიც თავისი შინაარსით საინვესტიციო ხასიათის პროგრამული ბიუჯეტია . შესაბამისად, იგი პროგრამული ბიუჯეტის შემადგენელი ნაწილია და ბიუჯეტის კანონის ერთ - ერთ დანართად იქნება წარმოდგენილი.

კაპიტალურ ბიუჯეტში მოცემული ყველა პროექტი, თავის მხრივ, წარმოადგენს ავტონომიური რესპუბლიკის წლიური საბიუჯეტო კანონის რომელიმე პროგრამას ან მის შემადგენელ ნაწილს, თუმცა კაპიტალურ დანართში თავს მოიყრის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან დაფინანსებული ყველა კაპიტალური პროექტი და მის ფარგლებში განსახორციელებელი ღონისძიებები. დანართში წარმოდგენილი პროექტები დაჯგუფებული იქნება მათი შინაარსიდან გამომდინარე და არა მხარჯავი დაწესებულებების მიხედვით .

კაპიტალური/საინვესტიციო პროექტების მართვა რეგულირდება საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 22 აპრილის №191 დადგენილებით „საინვესტიციო პროექტების მართვის გზამკვლევის დამტკიცების თაობაზე“ [1] . ასევე, ამ ბრძანების მე-5 დანართით დამტკიცებულია საინვესტიციო/კაპიტალური პროექტების დეტალური მეთოდოლოგია, რომელიც ითვალისწინებს საინვესტიციო პროექტების მართვის ერთიანი ციკლის შემუშავებას, განსაზღვრავს მათი მართვის წესებს და პროცედურებს, მონაწილე მხარეების როლებსა და პასუხისმგებლობებს სახელმწიფო ინვესტიციების მართვის პროცესის ყველა სტადიისათვის საინვესტიციო პროექტების განხორციელების დაწყებამდე.

კაპიტალური ბიუჯეტის ფორმირებისას გასათვალისწინებელია, რომ ყველა ის თანხა, რომელიც წლიურ ბიუჯეტში წარმოდგენილია „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლით, არ წარმოადგენს კაპიტალურ პროექტს და პირიქით, შესაძლებელია კაპიტალური პროექტის შემადგენელი ნაწილი იყოს ხარჯების მუხლით გათვალისწინებული ასიგნებები. რიგ შემთხვევებში ავტონომიური რესპუბლიკის წლიურ ბიუჯეტში ფინანსური აქტივების ზრდის მუხლით წარმოდგენილი ასიგნებები ასევე შესაძლებელია იყოს კაპიტალური პროექტი .

გარდა ამისა, შესაძლებელია სხვადასხვა კაპიტალური პროექტები განხორციელდეს საჯარო და კერძო სექტორის ერთობლივი დაფინანსებით. ამ შემთხვევაში ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკურ ბიუჯეტსა და მის დანართებში წარმოდგენილი იქნება მხოლოდ ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან გამოყოფილი დაფინანსება, თუმცა პროექტის აღწერაში აუცილებლად უნდა იყოს მითითებული, თუ რა თანხას შეადგენს კერძო სექტორის დაფინანსება და აღწერილი უნდა იყოს სახელმწიფო და კერძო სექტორის ვალდებულებები .

ისეთი კაპიტალური პროექტები, რომელთათვისაც ავტონომიური რესპუბლიკის წლიური საბიუჯეტო კანონით დაფინანსება გამოყოფილი არ არის, არ უნდა იყოს წარმოდგენილი არც ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის დანართებში .

კაპიტალურ ბიუჯეტში ძირითადად იგულისხმება ისეთი მსხვილი პროექტები, რომელთაც საინვესტიციო ხასიათი გააჩნიათ, ანუ პროექტის ფარგლებში შექმნილი საბოლოო პროდუქტი თავად უნდა გახდეს ეკონომიკური აქტივობის შემადგენელი ნაწილი ან მნიშვნელოვნად უნდა უწყობდეს ხელს ეკონომიკურ განვითარებას. კაპიტალური პროექტები გულისხმობს მსხვილი ინფრასტრუქტურის შექმნას ან არსებულის მნიშვნელოვან და არსებით გაუმჯობესებას. ამასთან, შესაძლებელია იყოს ისეთი კაპიტალური პროექტები, რომლებიც პირდაპირ არ არის დაკავშირებული ეკონომიკურ განვითარებასთან, მაგრამ ავტონომიური რესპუბლიკის რომელიმე პრიორიტეტის შემადგენელი ნაწილია (მაგ., სკოლების რეაბილიტაცია , სასოფლო - სამეურნეო ტექნიკის განახლება და სხვა). ყველა კაპიტალური პროექტი, რომლისთვისაც ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან გამოყოფილია დაფინანსება, აუცილებელია დაკავშირებული იყოს რომელიმე პრიორიტეტთან .

კაპიტალური პროექტი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ პირობებს:

● მშენებლობა - რეაბილიტაციის შემთხვევაში მისი ღირებულება არ უნდა იყოს 50,0 ათას ლარზე ნაკლები და შექმნილი პროდუქტის გამოყენების ვადა 5 წელზე ნაკლები;

● მანქანა - დანადგარების და სხვა აღჭურვილობის, ასევე პროგრამული უზრუნველყოფის შეძენის შემთხვევაში, ერთეულის ან მთლიანი პროექტის ღირებულება არ უნდა იყოს 150,0 ათას ლარზე ნაკლები, ხოლო მათი გამოყენების ვადა 3 წელზე ნაკლები;

● პროექტის ღირებულება უნდა მოიცავს პროექტთან დაკავშირებულ ყველა ხარჯს, მათ შორის, პროექტირების, მოსამზადებელი სამუშაოების , ტრანპორტირების და კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გადასახადების ხარჯებს .

შესაძლებელია მხარჯავ დაწესებულებას ჰქონდეს მსგავსი შინაარსის რამდენიმე მცირე კაპიტალური პროექტი და თითოეული მათგანი არ აკმაყოფილებდეს ზემოთ მოცემულ პირობებს, ამ შემთხვევაში აღნიშნული პროექტები შინაარსობრივად უნდა გაერთიანდეს და ჩამოყალიბდეს ერთი პროექტის სახით და შედარებით მცირე პროექტები ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის დანართში წარმოდგენილი იქნება მისი ქვეპროექტების სახით.

შესაძლებელია არსებობდეს ისეთი პროექტები, რომლებიც ვერ აკმაყოფილებს ზემოთ მოცემულ პირობებს, მაგრამ, მათი მნიშვნელობიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი იყოს კაპიტალური პროექტის სახით .

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის კაპიტალური დანართი დაყოფილი იქნება ორ ნაწილად. პირველ ნაწილში წარმოდგენილი იქნება ყველა პროექტის დაფინანსების მოცულობა. დაფინანსების მოცულობა უნდა მოიცავდეს პროექტის მთლიან ღირებულებაზე ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან გაწეულ და დაგეგმილ ხარჯს და წარმოდგენილი უნდა იყოს შემდეგი ცხრილის მიხედვით:

კოდი	დასახელება	პროექტის სავარაუდო ღირებულება	ფაქტი გასული წლის ჩათვლით	მიმდინარე წლის გეგმა	დასაგეგმი წლის პროგნოზი	დასაგეგმი +1 წელი პროგნოზი	დასაგეგმი +2 წელი პროგნოზი	დასაგეგმი +3 წელი პროგნოზი
	პროექტი №1
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	ქვეპროექტი № ...
	პროექტი №2
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	ქვეპროექტი № ...
	პროექტი № ...
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2

მოცემულ ცხრილში პროექტის ფარგლებში შესაძლებელია გაერთიანდეს სხვადასხვა მხარჯავი დაწესებულებების მიერ დაგეგმილი კაპიტალური პროექტები და ქვეპროექტების სახით იყოს წარმოდგენილი აღნიშნული პროექტის ფარგლებში თითოეული მხარჯავი დაწესებულების კაპიტალური პროექტები .

დანართის მეორე ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს თითოეული პროექტის და ქვეპროექტის აღწერა და შემდეგი ინფორმაცია:

· {C}{C}{C}{C} ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების რომელი პრიორიტეტის ფარგლებში ხორციელდება პროექტი;

· პროექტის განმახორციელებელი;

· {C}{C}{C}{C} რა შედეგს უნდა ველოდოთ პროექტის დასრულების შემდგომ;

· პროექტის მთლიანი ღირებულება;

· პროექტის დაფინანსების წყაროები, მათ შორის, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან გამოყოფილი წყაროები გაშლილი დონორების, ასევე გრანტების და კრედიტების მიხედვით, ასეთის არსებობის შემთხვევაში;

· დასაგეგმი წლის განმავლობაში პროექტით გათვალისწინებული ძირითადი ღონისძიებები .

პროექტის დასახელება
პროექტის პროგრამული კოდი
პრიორიტეტი, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება პროექტი
პროგრამის კოდი და დასახელება რომელსაც წარმოადგენს პროექტი პროგრამულ კლასიფიკაციაში
პროექტის განმახორციელებელი
პროექტის აღწერა და მიზანი
დეტალური ინფორმაცია პროექტის შესახებ
პროექტის მოსალოდნელი შუალედური შედეგი
პროექტის მოსალოდნელი საბოლოო შედეგი
პროექტის დაწყების თარიღი
პროექტის დასრულების თარიღი

ვინაიდან კაპიტალური პროექტები თავის მხრივ პროგრამული ბიუჯეტის ნაწილია და, შესაბამისად, მათი შესრულების შეფასების ინდიკატორები წარმოდგენილია პროგრამების და ქვეპროგრამების აღწერაში , კაპიტალური ბიუჯეტის დანართი შესრულების შეფასების ინდიკატორების ნაწილს აღარ ითვალისწინებს .

4. ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში და კვარტალური მიმოხილვა

საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის შესაბამისად, ყოველი კვარტალის დასრულებიდან ერთი თვის ვადაში ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა ამზადებს და უმაღლეს საბჭოს წარუდგენს ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შესრულების კვარტალურ მიმოხილვას, ხოლო საბიუჯეტო წლის დასრულებიდან 2 თვის ვადაში – გასული წლის ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შესრულების წლიურ ანგარიშს .

ვინაიდან ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით დაგეგმილი პროგრამების და ქვეპროგრამების უმეტესობა გრძელდება მთელი წლის განმავლობაში და ზოგიერთი მათგანის განხორციელება, მათი სპეციფიკიდან გამომდინარე, შესაძლოა იწყებოდეს საბიუჯეტო წლის დაწყებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, შეუძლებელი იქნება კვარტალური მიმოხილვების დროს გაანალიზდეს საანგარიშო პერიოდში მიღწეული შედეგები. ასევე შეუძლებელი იქნება იმ ინდიკატორების გამოყენებით, რომლებიც პროგრამებისთვის ძირითადად გათვლილია გრძელვადიან პერიოდზე, ხოლო ქვეპროგრამებისათვის ერთ საბიუჯეტო წელზე, შეფასდეს წლის გარკვეულ პერიოდში მიღწეული შედეგები .

მიუხედავად იმისა, რომ პროგრამული ბიუჯეტის დანერგვის შემდგომ ძირითადი ყურადღება გამახვილებული იქნება სხვადასხვა პროგრამებისა და ქვეპროგრამების განხორციელებით მიღწეულ შედეგებზე, ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შესრულების კვარტალურ მიმოხილვაში მაინც ძირითადად წარმოდგენილი იქნება ინფორმაცია დაგეგმილი და ფაქტობრივი ფისკალური მონაცემების შესახებ. საბიუჯეტო პროცესში შიდა კონტროლის მექანიზმის ჩართვის მიზნით მხარჯავი დაწესებულებების შიდა აუდიტის სუბიექტებმა უნდა უზრუნველყონ პროგრამების შესრულების კვარტალური მონიტორინგი და აუდიტი შერჩევითი მეთოდით, რათა შეფასდეს საბოლოო და შუალედური შედეგისკენ წინსვლის პროგრესი.

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ექვსი თვის შესრულების მიმოხილვაში, გარდა ფისკალური მონაცემებისა, ასევე წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია დაგეგმილი პროგრამების მიმდინარეობის შესახებ .

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შესრულების კვარტალური მიმოხილვებისგან განსხვავებით ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შესრულების წლიურ ანგარიშში, ფისკალურ მაჩვენებლებთან ერთად წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია გასული საბიუჯეტო წლის განმავლობაში განხორციელებული პროგრამების და მიღწეული შედეგების შესახებ .

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში უნდა მომზადდეს შემდეგი სტრუქტურის მიხედვით:

თავი პირველი

პირველ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის ბალანსი საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით და მასში ასახული უნდა იყოს ინფორმაცია როგორც გეგმური, ასევე ფაქტობრივი ფისკალური მაჩვენებლების შესახებ (მათ შორის , უნდა გამოიყოს ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის სახსრები, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიღებული სახსრები და დონორების დაფინანსება).

ასევე, აღნიშნული თავი უნდა მოიცავდეს ინფორმაციას ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შემოსულობების და გადასახდელების მთლიანი მაჩვენებლებისა და ნაშთის ცვლილების შესახებ .

თავი მეორე

მეორე თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის შემოსულობების გეგმური და ფაქტობრივი მაჩვენებლების შესახებ (ვალდებულებების ზრდის გარეშე) მიმოხილვა და საბიუჯეტო კლასიფიკაციის შესაბამისად მისი ძირითადი კატეგორიების მიხედვით გეგმური და ფაქტობრივი შესრულების მაჩვენებლები; აღნიშნული მაჩვენებლები ჩაშლილი უნდა იყოს არანაკლებ იმავე დონეზე, როგორც ისინი წარმოდგენილი იქნებიან ავტონომიური რესპუბლიკის წლიურ საბიუჯეტო კანონში. ამასთან, ინფორმაცია გრანტების შესახებ წარმოდგენილი უნდა იყოს წყაროების მიხედვით .

თავი მესამე

მესამე თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს შემდეგი ინფორმაცია:

– ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან გაწეული გადასახდელების აგრეგირებული მაჩვენებლები;

– გადასახდელები ფუნქციონალური კლასიფიკაციის ძირითადი კატეგორიების მიხედვით;

– ინფორმაცია საერთო რესპუბლიკური დანიშნულების გადასახდელების ათვისების მდგომარეობის შესახებ;

– ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის გადაცემული ფინანსური დახმარების შესახებ, თითოეული ტერიტორიული ერთეულის მიხედვით .

– მთლიანი სალდოს ფაქტობრივი მაჩვენებელი;

– ფინანსური აქტივების ზრდის და კლების მაჩვენებლები;

– ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის თავისუფალი ნაშთის მოცულობა წლის დასაწყისისა და ბოლოსათვის;

– ვალდებულებების კლების მაჩვენებელი, ვალების დაფარვა და დარჩენილი ნაწილის მოცულობა კრედიტორების მიხედვით .

თავი მეოთხე

● მეოთხე თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტით განსაზღვრული პრიორიტეტების ფარგლებში განხორციელებული პროგრამების, ქვეპროგრამების, ღონისძიებების და მიღწეული შედეგების შესახებ .

თავი მეხუთე

● აღნიშნულ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია მხარჯავი დაწესებულებების მიხედვით პროგრამების, ქვეპროგრამების და ღონისძიებებისათვის გამოყოფილი ასიგნებების და მათი ფაქტობრივი შესრულების შესახებ .

ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტის წლიური შესრულების ანგარიშს დანართების სახით თან უნდა ახლდეს ინფორმაცია პროგრამებისა და კაპიტალური პროექტების შესრულების შესახებ .

5. ინფორმაცია პროგრამის შესრულების შესახებ

პირველ ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია პროგრამების მიხედვით დაგეგმილ და ფაქტობრივ ფისკალურ მაჩვენებლებთან დაკავშირებით.

პროგრამის კოდი

პრიორიტეტის დასახელება

გეგმა	საკასო შესრულება
მთლიანი დაფინანსება	მ . შ. რესპუბლიკური ბიუჯეტის საბიუჯეტო სახსრები	მთლიანი დაფინანსება	მ . შ. რესპუბლიკური ბიუჯეტის საბიუჯეტო სახსრები

პროგრამა №1-ის დასახელება

პროგრამა №2-ის დასახელება

პროგრამა №3-ის დასახელება

პროგრამა №4-ის დასახელება

პროგრამა №5-ის დასახელება

პროგრამა № ...- ის დასახელება

სულ პრიორიტეტზე მიმართული სახსრები

●მეორე ნაწილში ავტონომიური რესპუბლიკის წლიური საბიუჯეტო კანონით გათვალისწინებულ ყველა პროგრამაზე, ქვეპროგრამაზე და ღონისძიებაზე წარმოდგენილი უნდა იყოს:

– პროგრამული კლასიფიკაციის კოდი;

– დასახელება;

– განმახორციელებელი;

– ავტონომიური რესპუბლიკის წლიური საბიუჯეტო კანონის დანართით გათვალისწინებული მოსალოდნელი შედეგი;

– წლის ბოლოსთვის მიღწეული შედეგი;

– შედეგის შეფასების ინდიკატორები;

– განმარტება დაგეგმილთან შედარებით განსხვავებული შედეგის მიღწევის შემთხვევაში .

აღნიშნული ინფორმაცია პროგრამებისა და ქვეპროგრამების მიხედვით მიზანშეწონილია წარმოდგენილი იყოს შემდეგი სტრუქტურით:

პროგრამის დასახელება (პროგრამული კოდი)

პროგრამის განმახორციელებელი

პროგრამის აღწერა და მიზანი

დაგეგმილი საბოლოო შედეგი

მიღწეული შედეგი

დაგეგმილი საბოლოო შედეგის შეფასების ინდიკატორი

მიღწეული შედეგის შეფასების ინდიკატორი

№

საბაზისო მაჩვენებელი

დაგეგმილი მაჩვენებელი

მიღწეული მაჩვენებელი

ცდომილების მაჩვენებელი (%/აღწერა)

განმარტება

5. (გენდერული, ასეთის არსებობის შემთხვევაში)

ქვეპროგრამის/ღონისძიების დასახელება (პროგრამული კოდი)

ქვეპროგრამის/ღონისძიების განმახორციელებელი

ქვეპროგრამის/ღონისძიების აღწერა და მიზანი

დაგეგმილი შუალედური შედეგი

მიღწეული შედეგი

დაგეგმილი შუალედური შედეგის შეფასების ინდიკატორი

მიღწეული შედეგის შეფასების ინდიკატორი

№

საბაზისო მაჩვენებელი

დაგეგმილი მაჩვენებელი

მიღწეული მაჩვენებელი

ცდომილების მაჩვენებელი (%/აღწერა)

განმარტება

5. (გენდერული, ასეთის არსებობის შემთხვევაში)

პროგრამის/ქვეპროგრამის აღწერაში სხვა ინფორმაციასთან ერთად წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია დაფინანსების წყაროს შესახებ. კერძოდ, არის ეს მუნიციპალიტეტის საკუთარი შემოსავლები თუ არის ტრანსფერი (მათ შორის, მიეთითოს, თუ რომელი სახის, სტრანსფერია), გრანტი ან სხვა სახის დაფინანსების წყარო. განმარტება უნდა გაკეთდეს ასევე იმ შემთხვევაშიც, როცა დაფინანსება განხორციელდა 2 ან მეტი სხვადასხვა წყაროდან.

თუ მნიშვნელოვანია (30%-ზე მეტი) სხვაობა ასიგნებების დაგეგმილ და ფაქტობრივ მაჩვენებლებს შორის, განმარტებების გრაფაში მოცემული უნდა იყოს შესაბამისი დასაბუთება, თუ რამ გამოიწვია აღნიშნული.

ამ თავის ბოლოს წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია სარეზერვო ფონდიდან და წინა წლების დავალიანებებისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდიდან გამოყოფილი თანხების შესახებ. ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს ფონდებიდან გამოყოფილი თანხის მოცულობას (გეგმური და ფაქტობრივი მაჩვენებლები), მიზნობრიობას და თანხის გამოყოფის თარიღს.

6. ინფორმაცია კაპიტალური პროექტის შესრულების შესახებ

● პირველ ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია პროგრამების მიხედვით დაგეგმილ და ფაქტობრივ ფისკალურ მაჩვენებლებთან დაკავშირებით:

პროგრა მული კოდი	დასახელება	ბიუჯეტიდან პროექტის მთლიანი დაფინანსება	საანგარიშო პერიოდის წინა წლის ჩათვლით გაწეული საკასო ხარჯი (საანგარიშო პერიოდის გარდა)	საანგარიშო პერიოდში ბიუჯეტის დაზუსტებული გეგმით გათვალისწი ნებული თანხა	საანგარიშო პერიოდის საკასო შესრულება	შემდგომი წლების პროგნოზი	საკუთარი სახსრებიდან პროექტზე მთლიანად მიმართული თანხები, საანგარიშო პერიოდის ჩათვლით (ასეთის არსებობის შემთხვევაში)	საკუთარი სახსრებიდან პროექტზე მისამართი თანხები, პროექტის დასრულების ბოლომდე (ასეთის არსებობის შემთხვევაში)	პროექტის დაწყების ფაქტობრივი თარიღი	პროექტის დასრულების ფაქტობრივი თარიღი
	პროექტი №1
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	ქვეპროექტი №...
	პროექტი №2
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	პროექტი №...
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	სულ კაპიტალური ბიუჯეტი

● დანართის მეორე ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია თოთოეული პროექტის და ქვეპროექტის ფარგლებში განხორციელებული სამუშაოების შესახებ .

[1] {C}{C}{C}{C} https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3265745

დანართი №4

ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის პროგრამული ფორმატით შედგენის მეთოდოლოგია

1. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის პრიორიტეტების დოკუმენტი

მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტი არის თვითმმართველი ერთეულის განვითარების ძირითადი გეგმა, რომელშიც მოცემულია ინფორმაცია მუნიციპალიტეტის საშუალოვადიანი განვითარების გეგმების შესახებ. დოკუმენტი უნდა მოიცავდეს ინფორმაციას როგორც გასულ პერიოდზე, ასევე მომდევნო 4 წლის განმავლობაში მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან დასაფინანსებელ ძირითად პრიორიტეტებისა და პროგრამებზე.

პრიორიტეტების დოკუმენტის შედგენა/განახლებას ძირითადად ახორციელებს ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანო .

მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტის შემუშავებისას თვითმმართველობის ხელმძღვანელმა თანამდებობის პირებმა და შესაბამისმა სამსახურებმა ყურადღება უნდა გაამახვილონ, რომ დაცულ იქნეს შესაბამისობა მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტსა და შესაბამის რეგიონული განვითარების სტრატეგიას შორის.

ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულში ყოველი შემდგომი წლის საბიუჯეტო პროცესი იწყება 1 მარტიდან, როდესაც საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 76-ე მუხლის შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის მერი გამოსცემს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტის შედგენა/განახლების სამუშაოების ორგანიზების შესახებ.

ამ მეთოდოლოგიით განსაზღვრული სამუშაო ჯგუფი ამზადებს პრიორიტეტების დოკუმენტის პირველად ვარიანტს, რომელსაც იწონებს მუნიციპალიტეტის მერი 15 აგვისტომდე. მუნიციპალიტეტის შესაბამისი საბიუჯეტო ორგანიზაციები და მათში შემავალი სტრუქტურული ერთეულები იწყებენ მუშაობას საბიუჯეტო განაცხადზე პრიორიტეტის დოკუმენტის პირველადი ვარიანტის ფარგლებში მოწონებული ასიგნებების და რიცხოვნობის ზღვრული ოდენობის მიხედვით.

თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანო მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტს თვითმმართველობის წარმომადგენლობით ორგანოს და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, წლიური ბიუჯეტის პროექტთან ერთად, წარუდგენს ყოველი წლის არაუგვიანეს 15 ნოემბრისა. საბიუჯეტო განაცხადი მზადდება ბიუჯეტის მართვის ელექტრონული სისტემის ( E-Budget) მეშვეობით.

ავტონომიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში შემავალი ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეული მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტს ასევე წარუდგენს ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა სამინისტროს ავტონომიური რესპუბლიკის მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად.

ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი

მუნიციპალიტეტის მერის მიერ (არაუგვიანეს 1 მარტამდე) გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მიზანშეწონილია განისაზღვროს და დარეგულირდეს შემდეგი საკითხები:

1. {C}{C}{C} განისაზღვროს ბრძანების მიზანი - პრიორიტეტების დოკუმენტისა და საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმის მომზადება/განახლება, შემდგომი წლის ბიუჯეტის პროექტის მომზადება.

2. {C}{C}{C} მუნიციპალური სამსახურების კოორდინაციის მიზნით სამუშაო ჯგუფის შექმნა. ჯგუფს სასურველია ხელმძღვანელობდეს მერი ან მერის ის მოადგილე, რომელიც კურირებს საბიუჯეტო პროცესს, ჯგუფის შემადგელობაში უნდა შედიოდნენ მერის მოადგილეები, მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურული ერთეულების ხელმძღვანელები და ყველა სფეროს წამყვანი თანამდებობის პირები. საჭიროების შემთხვევაში, ბიუჯეტის პროგრამული ფორმატით შედგენისას კონსულტაციების მიღების მიზნით, კომისიაში შესაძლებელია მოწვეულ იქნეს შესაბამისი დარგის სპეციალისტიც.

3. {C}{C}{C} აქტით უნდა დადგინდეს კონკრეტული ვადები, თუ როდის უნდა მოხდეს შესაბამისი სამსახურების (მათ შორის, მუნიციპალური სსიპ-ის/ა(ა)იპ-ის მიერ საფინანსო სამსახურისათვის პრიორიტეტების დოკუმენტის, საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმის და ბიუჯეტის პროექტის მომზადებისათვის შესაბამისი ინფორმაციის მიწოდება კანონით დადგენილი ვადების გათვალისწინებით. მუნიციპალური სამსახურების, მათ შორის საფინანსო სამსახურის მიერ, ინფორმაცია უნდა დამუშავდეს და მოცემულ იქნეს საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მოთხოვნებისა და ამ მეთოდოლოგიით დადგენილი ფორმების შესაბამისად.

4. {C}{C}{C} აქტით უნდა განისაზღვროს სამუშაო ჯგუფის შეკრების პერიოდულობა.

მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტის სტრუქტურა

პრიორიტეტების დოკუმენტი მიზანშეწონილია შედგებოდეს 3 თავისგან და მასში მოცემული უნდა იყოს შემდეგი ინფორმაცია, შემდეგი თანმიმდევრობით:

თავი I . ზოგადი ინფორმაცია მუნიციპალიტეტის შესახებ

პირველი თავი უნდა მოიცავდეს შემდეგ ინფორმაციას მუნიციპალიტეტის შესახებ:

ü {C}{C}{C} დასახელება; რაიონული ცენტრი ; მუნიციპალიტეტში ქალაქის, დაბის, თემის და სოფლის რაოდენობა;

ü {C}{C}{C} ფართობი (%-ულად რეგიონთან, ქვეყანასთან); გზების სიგრძე;

ü {C}{C}{C} მოსახლეობის რაოდენობა (%-ულად რეგიონთან, ქვეყანასთან);

ü {C}{C}{C} ქალაქად/სოფლად მაცხოვრებლი; ქალის/კაცის, 0-5 წლამდე ბავშვების, სკოლის ასაკის ბავშვების და პენსიონერთა რაოდენობა;

ü {C}{C}{C} მოსახლეობის სიმჭიდროვე;

ü {C}{C}{C} სოციალურად დაუცველთა რაოდენობა;

ü {C}{C}{C} მაღალმთიან დასახლებებში მაცხოვრებლების რაოდენობა;

ü {C}{C}{C} ბიუჯეტის მოცულობა (მიმდინარე წლის);

ü {C}{C}{C} სხვა ინფორმაცია მუნიციპალიტეტის შესახებ.

თავი II . ძირითადი ფინანსური მაჩვენებლები

2.1 შემოსავლების და ხარჯების აგრეგირებული მაჩვენებელი

ü {C}{C}{C} ბიუჯეტის შემოსულობები (საბიუჯეტო კლასიფიკაციის ძირითადი მუხლების და დაფინანსების წყაროების მიხედვით) გასული, მიმდინარე, დასაგეგმი და დასაგეგმის შემდგომი 3 წლისათვის. დასაგეგმი და დასაგეგმის შემდგომი 3 წლისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მისაღები შემოსულობების პროგნოზირება ხორციელდება გასული ორი და მიმდინარე წლების შემოსავლების ტენდენციის გათვალისწინებით. ამასთან, პროგნოზირებისას გასათვალისწინებელია, რომ მხედველობაში არ უნდა იქნეს მიღებული სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მიღებული ის სახსრები, რომლებიც უკავშირდებოდა ერთჯერადი ხასიათის ღონისძიებებს (სტიქიის შედეგების ლიკვიდაცია, კულტურული და სპორტული ერთჯერადი ღონისძიებების დაფინანსება და სხვა);

ü {C}{C}{C} ბიუჯეტის გადასახდელებს (საბიუჯეტო კლასიფიკაციის ძირითადი მუხლებისა და დაფინანსების წყაროების მიხედვით ) გასული, მიმდინარე, დასაგეგმი და დასაგეგმის შემდგომი 3 წლისათვის.

ü {C}{C}{C} ბიუჯეტის ბალანსს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით გასული, მიმდინარე წლის, დასაგეგმი და დასაგეგმის შემდგომი 3 წლისათვის

2.2 {C}{C}{C} გასული და მიმდინარე წლის ბიუჯეტების შესრულება

ü {C}{C}{C} ამ ქვეთავში მოცემული უნდა იყოს ძირითად საკითხები გასული წლის ბიუჯეტის შესრულებიდან და მიმდინარე წლის ბიუჯეტის 6 თვის შესრულება.

თავი III . მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტები და პროგრამები საშუალოვადიან პერიოდში

ამ თავში ინფორმაცია მოცემული უნდა იყოს დასაგეგმი და დასაგეგმის შემდგომ 3 წლისათვის. პრიორიტეტების დოკუმენტის პირველ ვარიანტში ამ თავით განისაზღვრება მხოლოდ თითოეული პრიორიტეტის ფარგლებში ასიგნებების და რიცხოვნობის ზღვრული მოცულობები მუნიციპალიტეტის საკუთარი შემოსულობების ფარგლებში, ასევე პრიორიტეტის მთლიანი დაფინანსების საპროგნოზო მაჩვენებელი მომდევნო 4 წლისათვის. პრიორიტეტის ფარგლებში გათვალისწინებული პროგრამების აღწერა და მიზნები. პრიორიტეტების გადამუშავებულ ვარიანტში, რომელიც წარედგინება საკრებულოს საბიუჯეტო განაცხადთან ერთად წარმოდგენილი უნდა იყოს შემდგომი 4 წლის განმავლობაში თითოეული პრიორიტეტის ფარგლებში მუნიციპალიტეტის წლიური ბიუჯეტიდან დაფინანსებული ყველა პრიორიტეტის და პროგრამის/ქვეპროგრამის აღწერა, მიზნები და ამოცანები, მოსალოდნელი შედეგები და შესრულების შეფასების ინდიკატორები.

პრიორიტეტების დოკუმენტით განსაზღვრული პრიორიტეტული სფეროები და მათი დაფინანსების დინამიკა პირველ რიგში უნდა ეფუძნებოდეს მუნიციპალიტეტის საჭიროებებს, უნდა უზრუნველყოფდეს იმ პრობლემების მოგვარებას რაც დასტურდება ადგილობრივ მოსახლეობასთან კონსულტაციით. პრიორიტეტების დაფინანსების განსაზღვრისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ის საკუთარი და დელეგირებული უფლებამოსილებები, რაც მოქმედი კანონმდებლობით გააჩნიათ მუნიციპალიტეტებს. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა გამახვილდეს პრიორიტეტების დოკუმენტის საშემოსავლო ნაწილის საპროგნოზო მაჩვენებლებზე, კერძოდ, აუცილებლად გათვალისწინებული უნდა იყოს ის ფინანსური რესურსები, რისი მობილიზების რეალური საშუალება არსებობს და არ მოხდეს ფინანსური რესურსის არარეალურ გათვლებზე საშუალოვადიანი მიზნებისა და ამოცანების დასახვა. ადგილობრივმა თვითმმართველობებმა პრიორიტეტების განსაზღვრისას ასევე მხედველობაში უნდა მიიღონ ქვეყნის საერთო პოლიტიკა, ცენტრალური ხელისუფლების დასახული პირორიტეტები, ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტით განსაზღვრული საშუალოვადიანი ფისკალური მაჩვენებლები.

საშუალოვადიანი პროგნოზის მომზადებისას მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელმა ორგანოებმა უნდა იხელმძღვანელონ პროგნოზის შედგენის მომენტისთვის მოქმედ (წინა წელს მომზადებული) პრიორიტეტების დოკუმენტში განსაზღვრული ასიგნებების ზღვრული მოცულობებით, არსებული ტენდენციებით და იმ გეგმების გათვალისწინებით, რაც გაწერილია მუნიციპალიტეტთან დაკავშირებული სხვადასხვა სტრატეგიებით და სამოქმედო გეგმებით (მაგ: დეცენტრალიზაციის სტრატეგია, რეგიონული განვითარების სტრატეგია და სხვა). მთლიანი ასიგნებების, შესაბამისად, შემოსულობების ზღვრული მოცულობის გაზრდა, მუნიციპალიტეტის საკუთარი შემოსავლების ნაწილში შესაძლებელია მხოლოდ შესაბამისი დასაბუთებული საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში კანონმდებლობით დადგენილი პროცედურების შესაბამისად.

დოკუმენტში უნდა გაიმიჯნოს პრიორიტეტის და პროგრამების დაფინანსების ოდენობა არსებული (მიმდინარე) პოლიტიკის განხორციელების მიზნებისა და ახალი ინიციატივების მიზნებისათვის.

მე-3 თავის პირველ ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია პრიორიტეტების დაფინანსების ზღვრული ოდენობისა (საკუთარი შემოსავლების ფარგლებში) და ჯამური დაფინანსების მიხედვით და იგი მიზანშეწონილია მოცემული იყოს შემდეგი სტრუქტურით:

ასიგნებისა და რიცხოვნობის ზღვრული ოდენობა (საკუთარი შემოსულობების ფარგლებში)

თანხა ათას ლარებში

პრიორიტეტის კოდი	პრიორიტეტის დასახელება	რიცხოვნობა	დასაგეგმი წელი	დასაგეგმი წელი +1	დასაგეგმი წელი +2	დასაგეგმი წელი +3
01 00	მმართველობა და საერთო დანიშნულების ხარჯები
02 00	ინფრასტრუქტურის განვითარება
03 00	დასუფთავება და გარემოს დაცვა
04 00	განათლება
0 5 00	კულტურა, ახალგაზრდობა და სპორტი
06 00	ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა
სულ ბიუჯეტი

პრიორიტეტის მთლიანი დაფინანსება (არსებული პოლიტიკის დასაფინანსებლად)

თანხა ათას ლარებში

პრიორიტეტის კოდი	პრიორიტეტის დასახელება	დასაგეგმი წელი	დასაგეგმი წელი +1	დასაგეგმი წელი +2	დასაგეგმი წელი +3
01 00	მმართველობა და საერთო დანიშნულების ხარჯები
02 00	ინფრასტრუქტურის განვითარება
03 00	დასუფთავება და გარემოს დაცვა
04 00	განათლება
0 5 00	კულტურა, ახალგაზრდობა და სპორტი
06 00	ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა
სულ ბიუჯეტი

პრიორიტეტის მთლიანი დაფინანსება (არსებული პოლიტიკის და ახალი ინიციატივების დასაფინანსებლად ჯამურად)

თანხა ათას ლარებში

პრიორიტეტის კოდი	პრიორიტეტის დასახელება	დასაგეგმი წელი	დასაგეგმი წელი +1	დასაგეგმი წელი +2	დასაგეგმი წელი +3
01 00	მმართველობა და საერთო დანიშნულების ხარჯები
02 00	ინფრასტრუქტურის განვითარება
03 00	დასუფთავება და გარემოს დაცვა
04 00	განათლება
0 5 00	კულტურა, ახალგაზრდობა და სპორტი
06 00	ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა
სულ ბიუჯეტი

იმ შემთხვევაში, თუ მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან ფინანსდება ან იგეგმება ისეთი პრიორიტეტის დაფინანსება, რომელიც არ არის წარმოდგენილი პრიორიტეტების ზემოაღნიშნულ ჩამონათვალში, შესაძლებელია ჩამონათვალს შემდგომი რიგითი კოდით, დაემატოს პრიორიტეტის დასახელება. მაგ: პრიორიტეტის კოდი - 07 00 „ეკონომიკის განვითარების ხელშეწყობა“.

პრიორიტეტების ჯამური დაფინანსების წარმოდგენის შემდგომ, პრიორიტეტების დოკუმენტის პირველად ვარიანტში მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია თითოეული პრიორიტეტის დაფინანსებაზე ცალ-ცალკე. ინფორმაცია მოცემული უნდა იყოს პრიორიტეტში შემავალ ყველა პროგრამაზე, შესაბამისი ასიგნებებით და პროგრამის აღწერით.

პროგრამები მიზანშეწონილია წარმოდგენილი იყოს შემდეგი სტრუქტურით:

თანხა ათას ლარებში

პროგრამული კოდი	პროგრამის დასახელება	დასაგეგმი წელი	დასაგეგმი წელი +1	დასაგეგმი წელი +2	დასაგეგმი წელი +3





პრიორიტეტის დასახელება (სულ ჯამი)

შემდგომ თითოეულ პროგრამაზე წარმოდგენილი უნდა იყოს შემდეგი ინფორმაცია :

ü {C}{C}{C} პროგრამის დასახელება და პროგრამული კლასიფიკაციის კოდი ;

ü {C}{C}{C} პროგრამის აღწერა და მიზანი;

პრიორიტეტების დოკუმენტის გადამუშავებულ ვარიანტში, რომელიც საკრებულოს წარედგინება 15 ნოემბრამდე წლიური ბიუჯეტის პროექტთან ერთად პროგრამების/ქვეპროგრამების შესახებ ინფორმაცია წარმოდგენილი უნდა იყოს პროგრამული ბიუჯეტის დანართით.

2. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის პროგრამული ბიუჯეტი

პროგრამა

პროგრამა წარმოადგენს ადგილობრივი თვითმმართველობის მიერ დასახული პრიორიტეტების მიზნების მისაღწევად განსახორციელებელი ღონისძიებების ერთობლიობას, რომლებიც დაჯგუფებულია მსგავსი შინაარსის მიხედვით და ხორციელდება გრძელვადიან პერიოდში ერთი საბოლოო შედეგის მისაღწევად . პროგრამის განხორციელებაზე საერთო პასუხისმგებლობა ეკისრება თვითმმართველობის აღმასრულებელ ორგანოს. მუნიციპალიტეტის სამსახურები (მათ შორის, მუნიციპალური სსიპ, ააიპ) შესაძლებელია იყოს როგორც ერთი, ასევე რამდენიმე პროგრამის განმახორციელებელი.

წლიური ბიუჯეტით განსაზღვრული პროგრამისათვის აუცილებელია შესაბამისი წლის მუნიციპალური ბიუჯეტით გამოყოფილი იყოს ასიგნებები და ჰქონდეს შესაბამისი პროგრამული კოდი.

უმეტეს შემთხვევაში პროგრამები თავისი შინაარსით არის გრძელვადიანი და მუდმივი, თუმცა, შესაძლებელია, სპეციფიკიდან გამომდინარე, არსებობდეს პროგრამები, რომ ელთა ფარგლებში დაგეგმილი საბოლოო შედეგის მიღწევა შესაძლებელია ერთი ან რამდენიმე წლის განმავლობაში.

პროგრამები, შესაბამისი აღწერით, მიზნებით, შედეგებით და საბოლოო შედეგის შეფასების ინდიკატორები თ (საბაზისო და მიზნობრივი მაჩვენებლების, ცდომილების ალბათობის აღწერისა და შესაძლო რისკების მითითებით) მოცუმული უნდა იყოს მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტის მე-3 თავში და მუნიციპალიტეტის წლიური ბიუჯეტის მე-2 თავში.

პროგრამა შესაძლებელია იყოს რამდენიმე ტიპის, მაგრამ ყველა მათგანი უნდა წარმოადგენდეს იმ ღონისძიებების ერთობლიობას, რომლებიც ემსახურებიან საერთო საბოლოო შედეგების მიღებას, პრიორიტეტის მიზანს. პროგრამას უნდა ჰქონდეს მისი მიზანი და ბიუჯეტი .

პროგრამა შინაარსით ძირითადად შეიძლება იყოს:

ü {C}{C}{C} მართვის და რეგულირების

პროგრამა განეკუთვნება ამ ტიპს, თუ იგი მოიცავს ისეთ ღონისძიებებს, რომლებიც ადმინისტრაციული ხასიათისაა და ხელს უწყობს სისტემის გამართულ ფუნქციონირებას .

მართვისა და რეგულირების პროგრამის ხარჯების გაანგარიშება/განფასება, ინდივიდუალური ხასიათისაა. თუმცა შესაძლებელია მისი გაანგარიშებისას გათვალისწინებული იქნეს შემდეგი გარემოებები: პროგრამისათვის (მაგ. წლიური ბიუჯეტით საკრებულოს, გამგეობის, მუნიციპალური ააიპ-ის, სსიპ-ის დაფინანსება) უნდა ჩამოყალიბდეს პროგრამის აღწერა და მიზნები. აღნიშნული მიზნების მისაღწევად საჭირო ღონისძიებების განფასების მიზნით შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს გასულ და მიმდინარე წლებში პროგრამის ადმინისტრირებაზე გაწეული ხარჯები, რომლის მიხედვითაც შესაძლებელია გაანგარიშებულ იქნეს კაც/საათი ან კაც/დღე.

პირობითად განისაზღვრება ერთი ადამიანის ხარჯი დღეში/საათში - ფაქტობრივი ადმინისტრაციული (ოფისი, კომუნალური და სხვა) ხარჯები (გარდა შრომის ანაზღაურება) იყოფა მთლიან საშტატო რიცხოვნობაზე, საიდანაც მიიღება ერთი ადამიანის ხარჯი დღეში/საათში შრომის ანაზღაურების გარდა. შემდეგ გამოითვლება ერთი ადამიანის საშუალო შრომის ანაზღაურება დღეში/საათში და სულ ერთი ადამიანის ხარჯი დღეში. ამის შემდეგ განისაზღვრება ხარჯები ღონისძიების მიხედვით, იმის გათვალისწინებით, თუ რამდენი ადამიანი რამდენი საათის/დღის განმავლობაში ასრულებს შესაბამის ღონისძიებას.

იმ შემთხვევაში, თუ პროგრამის ფარგლებში დაგეგმილია რაიმე კონკრეტული მომსახურების გაწევა, ან, მაგალითად, გარკვეული ტექნიკის ან ინვენტარის შესყიდვა, გათვალისწინებული უნდა იქნეს შესაბამისი ღონისძიებისთვის საჭირო ხარჯები.

ü {C}{C}{C} მომსახურების მიწოდების

ამ ტიპის პროგრამა ორიენტირებულია კონკრეტულ გრძ ე ლვადიან შედეგებზე ან/და ემსახურება მუდმივ მიზანს. ასეთ პროგრამებში ერთიანდება ისეთი ღონისძიებები, რომლებიც უშუალოდ მომსახურებას უწევს ბენეფიციარს და არ ახდენს მის სუბსიდირებას. მისი ქვეპროგ რ ამებისთვის მოკლევადიანი შედეგები განისაზღვრება კონკრეტული რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლებით. ასეთ შემთხვევაში მუნიციპალური დაფინანსებით ხორციელდება ისეთი ღონისძიებები, რომ ელთა ბენეფიციარიც პირდაპირ მოსახლეობა ან მათი მომსახურე არამომგებიანი დაწესებულებებია .

ამ ტიპის პროგრამის ხარჯების გაანგარიშება/განფასება შესაძლებელია განხორციელდეს ბენეფიციარების რაოდენობის მიხედვით, ასევე, საჭიროების შემთხვევაში, გაანგარიშებისას უნდა დაემატოს პროგრამის ფარგლებში დასაქმებულთა გათვალისწინებით ხარჯები კაც/საათების მიხედვით, როგორც ეს გამოითვლება მართვისა და რეგულირების ტიპის პროგრამების შემთხვევაში.

ü {C}{C}{C} სუბსიდირების

მსგავსი ტიპის პროგრამების ქვეპროგრამები და ღონისძიებები მიზნად ისახავენ სხვადასხვა სოციალური ფენის ან ობიექტების სუბსიდირებას, სახელმწიფოს /მუნიციპალიტეტის მხრიდან დახმარების და თანამონაწილეობის სახით. სუბსიდირების პროგრამების ქვეპროგრამების შეფასების ინდიკატორები ასევე გამოისახება რაოდენობრივ ინდიკატორებში, ხოლო პროგრამის საბოლოო შედეგი ხშირ შემთხვევაში იქნება მოსახლეობის გარკვეული ფენის მდგომარეობის ან გარკვეული სფეროს მდგომარეობის მნიშვნელოვანი გაუმჯობესების გამოხატულება, რომელიც ასევე, შეფასდება სათანადო ინდიკატორებით .

ამ შემთხვევაში ხარჯების გაანგარიშება განხორციელდება რაოდენობრივი მაჩვენებლების მიხედვით (ბენეფიციარების რაოდენობა, ცალკეული ობიექტების რაოდენობა), ასევე, საჭიროების შემთხვევაში გაანგარიშებისას უნდა დაემატოს პროგრამის ფარგლებში დასაქმებულთა გათვალისწინებით ხარჯები კაც/საათების მიხედვით, როგორც ეს გამოითვლება მართვისა და რეგულირების ტიპის პროგრამების შემთხვევაში.

ü {C}{C}{C} ინფრასტრუქტურული /კაპიტალური

აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში განსახორციელებელი ქვეპროგრამები ძირითად ად ემსახურება სხვადასხვა ინფრასტრუქტურის განვითარებას, მშენებლობას, რეაბილიტაციას ან აღჭურვას. პროგრამის შუალედური შედეგი უმეტეს შემთხვევაში იქნება მსხვილი ობიექტის და ობიექტთა ჯგუფის გამართული ინფრასტრუქტურა, ხოლო საბოლოო შედეგი ის ეფექტი, რასაც აღნიშნული ინფრასტრუქტურა ემსახურება. მსგავსი პროგრამების შეფასების ინდიკატორების უმეტესობის გამოსახვა შესაძლებელია რაოდენობრივ ინდიკატორებში. ამ ტიპის პროგრამების უმრავლესობა თავის მხრივ მოხვდება კაპიტალური ბიუჯეტის დანართშიც .

პროგრამის ხარჯი გაიანგარიშება კონკრეტული ღონისძიების განსახორციელებლად (მშენებლობა, რეაბილიტაცია, აღჭურვა) საჭირო ფინანსური რესურსის მიხედვით. იმ შემთხვევაში, თუ პროგრამის განხორციელება დაკავშირებულია ინტელექტუალურ შრომასთან, დაემატება ხარჯები კაც/საათების მიხედვით.

პროგრამა ხანგრძლივობის მიხედვით შეიძლება იყოს:

ü {C}{C}{C} მიმდინარე (მუდმივი) – როდესაც მოიცავს ისეთ საკითხებს, რაც მუნიციპალიტეტის კანონმდებლობით განსაზღვრული ძირითადი ფუნქციაა და მუდმივად ხორციელდება;

ü {C}{C}{C} მრავალწლიანი – როდესაც ემსახურება რომელიმე პრობლემის გადაწყვეტას, ახალი სისტემის ან მომსახურების დანერგვას და ა . შ. პროგრამების უმეტესობა მრავალწლიანი უნდა იყოს, ვინაიდან ის უნდა ემსახურებოდეს გლობალური საბოლოო შედეგის მიღწევას, ისეთი ტიპის ღონისძიებები, რომელთა საბოლოო შედეგი მალევე მიიღწევა (ერთი წლის მანძილზე) ძირითად შემთხვევაში უნდა ჩამოყალიბდეს ქვეპროგრამების სახით, რომელიც თავის მხრივ პროგრამის შემადგენელი ნაწილია.

ü {C}{C}{C} ერთწლიანი (მოკლევადიანი) – იშვიათ სპეციფიკურ შემთხვევაში, როდესაც პროგრამის საბოლოო მიზნის მიღწევა შესაძლებელია ერთი საანგარიშო წლის განმავლობაში, პროგრამა შესაძლოა მოკლევადიანიც იყოს. მოკლევადიანი პროგრამა შესაძლებელია იყოს იმ შემთხვევაში, თუ შედეგი რომელიც პროგრამის დასრულების შედეგად მიიღწევა საბოლოოა და იგი, თავის მხრივ , არ წამოადგენს სხვა პროცესის შემადგენელ ნაწილს .

ქვეპროგრამ ა

პროგრამების გამოკვეთის შემდეგ შესაძლებელია (უმეტეს შემთხვევაში ესეც ხდება) მისი კვლავ დაყოფა ძირითად მიმართულებებად ანუ ქვეპროგრამებად . ქვეპროგრამა თავის მხრივ წარმოადგენს კონკრეტული შედეგის მისაღებად აუცილებელი ღონისძიებების ერთობლიობა , ქვეპროგრამებიც შინაარსობრივად იყოფა იმავე ტიპებად, როგორც პროგრამები .

ქვეპროგრამა დაკავშირებულია შუალედურ შედეგებთან, მისი განხორციელების შემდეგ უნდა მიიღწეს კონკრეტული მდგომარეობა, რაც , თავის მხრივ , ხელს უწყობს პროგრამის საბოლოო შედეგის მიღწევას. ქვეპროგრამა ძირითადად უნდა გაიწეროს დასაგეგმი წლის მასშტაბით, მას უნდა ჰ ქონდეს კონკრეტული შედეგი, რისი მიღწევაც შესაძლებელია ერთი საანგარიშო წლის მანძილზე .

მუნიციპალიტეტის წლიურ ბიუჯეტში წარმოდგენილი უნდა იყოს თითოეული ქვეპროგრამის დაფინანსების მოცულობა, აღწერა, მიზანი , შედეგი და მიღწეული შედეგის შეფასების ინდიკატორების საბაზისო და სამიზნე მაჩვენებლები. რიგი ქვეპროგრამებისა ასევ მოცემული უნდა იყოს პრიორიტეტების დოკუმენტში. პრიორიტეტების დოკუმენტში ამა თუ იმ ქვეპროგრამის წარმოდგენის მიზანშეწონილობა განისაზღვრება რამდენიმე მაჩვენებლით: თუ პროგრამა ზოგადი ხასიათიაა და მასზე მოცემული ინფორმაცია (აღწერა და მიზნები) არ ქმნის ნათელ წარმოდგენას გამოყოფილი ასიგნებების მიზნობრიობის შესახებ მიზანშეწონილია ესეთი პროგრამა ჩაიშალოს ქვეპროგრამებად; სხვა ქვეპროგრამებთან შედარებით დიდია ამ ქვეპროგრამის ასიგნებების მოცულობა; ქვეპროგრამის ხანგრძლივობა 1 წელზე მეტია და მარტივად პროგნოზირებადია მისი ასიგნებების ზღვრული მოცულობების განსაზღვრა მომავალი წლებისათვის და სხვა.

მისი შინაარსიდან და მოცულობიდან გამომდინარე, ქვეპროგრამა შესაძლოა თავის მხრივ კიდევ იშლებოდეს ქვეპროგრამებად და ღონისძიებებად, რომელთათვის წლიური ბიუჯეტში ასიგნებების განსაზღვრა და ცალკე პროგრამული კოდის მინიჭება არაა სავალდებულო. ამ დონის ქვეპროგრამისა და ღონისძიების წლიურ ბიუჯეტში დამოუკიდებელ კოდად ასხვა ყოველ კონკრეტული შემთხვევში მუნიციპალიტეტის გადასაწყვეტია. თუმცა ასეთი ქვეპროგრამებისა და ღონისძიებების აღწერა აუცილებელია წლიური ბიუჯეტის მე-2 თავის იმ ნაწილში, სადაც ამ მეთოდოლოგიით მოცემულ ფომაში შესავსებია ქვეპროგრამის/ღონისძიების აღწერის გრაფა.

შუალედური და საბოლოო შედეგები

პროგრამული ბიუჯეტის, როგორც შედეგზე ორიენტირებული ბიუჯეტის, ძირითადი მიზანი არის ის, თუ რამდენად კარგად არის წარმოდგენილი ის შედეგი, რისთვისაც ესა თუ ის პროგრამა ხორციელდება. პროგრამულ ბიუჯეტში გამოიყენება შუალედური (output) და საბოლოო (outcome) შედეგები .

საბოლოო შედეგი შინაარსით გლობალურია და ძირითადად პროგრამების შედეგს წარმოადგენს. ეს არის მდგომარეობა, რომელიც წინასწარ დაგეგმილი და გაანალიზებული პოლიტიკის განხორციელების შედეგად უნდა დადგეს. საბოლოო შედეგი გულისხმობს გარკვეული პრობლემის სრულად აღმოფხვრას, არსებითად ახალი მდგომარეობის დამყარებას, ახალი წესის დანერგვას, მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას შესაბამის სფეროში, რომელიც გავლენას ახდენს ქვეყნის პრიორიტეტებზე. საბოლოო შედეგის მიღწევა უმეტეს შემთხვევაში მხოლოდ მრავალ-წლიანი მცდელობის შემდეგ მიიღწევა და მისი დადგომა ხშირ შემთხვევაში გულისხმობს პროგრამის მთლიანად ან არსებული ფორმით არსებობის შეწყვეტას. თუმცა ისეთი პროგრამებისთვის, რომლებიც თავისი შინაარსით მუდმივია და ემსახურება მუნიციპალიტეტის მიერ განსახორციელებელ ძირითად საქმიანობას, საბოლოო შედეგიც ზოგადი ხასიათისაა, მდგომარეობის სტაბილურად შენარჩუნებაზე ან გაუმჯობესებაზე მიმართული და დასახული შედეგის მიღწევა ამ შემთხვევაში ვერ იქნება პროგრამის დასრულების ნიშანი.

შუალედური შედეგი საბოლოო შედეგისგან განსხვავებით თავისი შინაარსით წარმოადგენს პროგრამის ფარგლებში კონკრეტული ქვეპროგრამების/ღონისძიებების გატარების შედეგად მიღებულ პროდუქტს. ის ბევრად უფრო კონკრეტულია, ვიდრე საბოლოო შედეგი, უმეტეს შემთხვევაში გამოისახება კონკრეტული ციფრებით ან სხვა რაოდენობრივ გამოხატულებაში და წარმოადგენს არა პროგრამის დასრულების ნიშანს, არამედ მისი საბოლოო მიზნის მიღწევისკენ გადადგმულ ნაბიჯებს და, თავის მხრივ, ზომავს ამ გზაზე მიღწეულ პროგრესს.

შესაბამისად , საბოლოო შედეგები განისაზღვრება პროგრამისათვის, ხოლო შუალედური შედეგები – მისი ქვეპროგრამებისთვის. განსახვავებულია მათი შესრულების შეფასების ინდიკატორებიც .

პროგრამული ბიუჯეტის შედგენისას მუნიციპალიტეტების მხრიდან დიდი ყურადღება უნდა დაეთმოს საბოლოო და შუალედური შედეგების სწორად ჩამოყალიბებას. შედეგი უნდა ასახავდეს იმ სამომავლო მდგომარეობას, რისთვისაც ხორციელდება პროგრამა და მისი ქვეპროგრამა. შედეგები ჩამოყალიბებული უნდა იყოს ნათლად და კონკრეტულად, ხოლო მისი მიღწევის გზები წარმოდგენილი უნდა იყოს პროგრამის (ქვეპროგრამის/ღონისძიების) აღწერაში . შუალედური და საბოლოო შედეგების სწორად და ნათლად ჩამოყალიბება იძლევა შესაძლებლობას სწორად და მარტივად შეფასდეს მიღწეული შედეგები. აუცილებელია გაანალიზდეს მიზეზები დაგეგმილ და მიღწეულ შედეგებს შორის განსხვავებების არსებობის შემთხვევაში, რათა შემდგომში მოხდეს ხარვეზების გათვალისწინება და გამოსწორება.

პროგრამების საბოლოო შედეგებზე პასუხისმგებელი ა მუნიციპალიტეტის თანამდებობის პირები, მენეჯმენტი, ვინაიდან სწორედ ისინი გეგმავენ და მართავენ პროგრამებს, ხოლო პროგრამების ფარგლებში დაგეგმილი ქვეპროგრამების ა და ღონისძიებების შედეგების მიღწევაზე პასუხისმგებელი უნდა იყოს მისი განმახორციელებელი კონკრეტული მუნიციპალური სამსახური ( მუნიციპალური ააიპ, სსიპ, შპს, ვისაც უშუალოდ ევალება ქვეპროგრამის (ღონისძიების) განხორციელება).

პროგრამის საბოლოო შედეგი უმეტეს შემთხვევაში ერთია, ზოგიერთ შემთხვევაში შესაძლოა პროგრამის ფარგლებში რამდენიმე საბოლოო შედეგი იყოს განსაზღვრული, თუმცა ზოგადად არსებული პროგრამების მოცულობების და არსებული პრაქტიკის გათვალისწინებით (ძირითადად პროგრამები გლობალური ხასიათისაა და საბოლოო შედეგიც შესაბამისად, გლობალურია). თითოეულ პროგრამაზე მიზანშეწონილია წარმოდგენილი იყოს არაუმეტეს 3 საბოლოო შედეგისა.

შესრულების შეფასების ინდიკატორები

პროგრამების, ქვეპროგრამების და მათ ფარგლებში განსახორციელებლი ღონისძიებების აღწერა წარმოადგენს შესრულების შეფასების ინდიკატორების შემუშავების ბაზას. შესრულების ინდიკატორი წარმოადგენს მიღწეული შედეგების შეფასების საშუალებას, თუ რამდენად აღწევს პროგრამა დასახულ მიზნებს. შეფასების ინდიკატორების განსაზღვრისას აუცილებელია კარგად მოხდეს გააზრება, თუ რა განსხვავებაა პროგრამის საბოლოო შედეგსა და მისი ქვეპროგრამების ფარგლებში მისაღწევ შუალედურ შედეგებს შორის. პროგრამის საბოლოო შედეგი არის ის სასურველი მდგომარეობა, რომლითაც ფართო საზოგადოება ისარგებლებს, ხოლო ქვეპროგრამების ფარგლებში მისაღები შუალედური შედეგები წარმოადგენს კონკრეტულ და გაზომვად ერთეულებში მოცემულ ინფორმაციას, როგორიცაა: მიღებული პროდუქტების რაოდენობა, გაწეული მომსახურების ხარისხი, ბენეფიციართა რაოდენობა და ა . შ. საბოლოო შედეგის ინდიკატორი ზომავს პროგრამის ძირითადი მისიის განხორციელებას და ხშირად მისი გაზომვა ერთწლიან პერიოდზე შეუძლებელია. შესაბამისად, პროგრამის საბოლოო შედეგის ინდიკატორი მრავალწლიანია ან მოიცავს პროგრამის განხორციელების მთელ ვადას და წლიური შეფასებისთვის შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს პროგრესის მაჩვენებლები, ანუ საბოლოო შედეგის მისაღწევად განსახორციელებელ ღონისძიებათა რა ნაწილია შესრულებული საანგარიშო პერიოდის ბოლოს. საბოლოო შედეგების შეფასების ინდიკატორები არ შეიძლება იყოს ერთჯერადი და მოკლევადიანი, შესრულების შეფასების პროცესი განგრძობითი პროცესია და უნდა მიისწრაფოდეს ხარისხის მუდმივი კონტროლისაკენ. შესრულების შეფასების ინდიკატორების ჭარბად გამოყენება ასევე, არაეფექტურ შედეგს იძლევა, შესაბამისად, თითოეულ მოსალოდნელ შედეგზე წარმოდგენილი უნდა იყოს არაუმეტეს 5 ინდიკატორი.

· {C}{C}{C} კონკრეტული - ნათელი და ადვილად აღსაქმელი, რათა ყველა დაინტერესებულმა მხარემ შეძლოს მისი გაგება ;

· გაზომვადი - შესაძლებელი იყოს მიღწეული შედეგის შეფასება;

· მიღწევადი - შესაძლებელი უნდა იყოს მისი განხორციელება და არ უნდა მოხდეს მოსალოდნელი შედეგის ზედმეტად ოპტიმისტური ან პირიქით ზედმეტად პესიმისტური შეფასება;

· შესაბამისი - ინდიკატორი უნდა იქნეს შერჩეული მოსალოდნელი შედეგის შესაბამისად, ადეკვატურად უნდა ზომავდეს მას და უნდა იყოს რეალისტური ;

· დროში გაწერილი - უნდა იძლეოდეს შესაძლებლობას მოხდეს მიღწეული შედეგების შეფასება დროის სხვადასხვა პერიოდში .

● ეფექტიანობის (effectiveness) ინდიკატორები გვაწვდიან ინფორმაციას მიღწეული შედეგის მიზანშეწონილობაზე დახარჯულ რესურსებთან მიმართებაში;

● პროდუქტიულობის (efficiency) ინდიკატორები აფასებს მიღწეული შედეგის გავლენას მანამდე არსებულ სიტუაციასთან მიმართებაში .

ამასთან, პროგრამების შეფასებისას (განსაკუთრებით მომსახურების მიწოდების პროგრამების/ქვეპროგრამების შემთხვევაში) სასურველია რაოდენობრივ ინდიკატორთან ერთად მიეთითოს ერთი ხარისხობრივი ინდიკატორი მაინც.

აღნიშნულის გათვალისწინებით, „გაზრდა“, „გაუმჯობესება“, „სრულყოფა“ არ წარმოადგენენ ზემოაღნიშნული კრიტერიუმებით შერჩეულ შეფასების ინდიკატორებს. მით უფრო, რომ არ შეიცავს ზომის ერთეულს და შეუძლებელია მონიტორინგის განხორციელება. აღნიშნული საკითხის დარეგულირება შესაძლებელია საჭირო მონაცემების შეგროვებით, იმისათვის რომ მაქსიმალურად მიღწევადი იყოს რეალისტური და გაზომვადი ინდიკატორების შემუშავება. აღნიშნულის უზრუნველსაყოფად საწყის ეტაპზე შესაძლებელია დაიგეგმოს შესაბამისი ღონისძიებები საჭირო მონაცემთა ბაზების შექმნის მიზნით საშუალოვადიან პერიოდში ინდიკატორების სისტემის შემუშავებისათვის.

3. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის კაპიტალური ბიუჯეტი

კაპიტალურ ბიუჯეტში ძირითადად იგულისხმება ისეთი პროექტები, რომელთაც საინვესტიციო ხასიათი გააჩნიათ, ანუ პროექტის ფარგლებში შექმნილი საბოლოო პროდუქტი თავად უნდა გახდეს ეკონომიკური აქტივობის შემადგენელი ნაწილი ან ხელს უნდა უწყობდეს ეკონომიკურ განვითარებას. კაპიტალური პროექტები გულისხმობს ახალი ინფრასტრუქტურის შექმნას ან არსებულის არსებით გაუმჯობესებას. ამასთან, შესაძლებელია იყოს ისეთი კაპიტალური პროექტები /ღონისძიებები , რომლებიც პირდაპირ არ არის დაკავშირებული ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებასთან, მაგრამ წარმოადგენენ მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტის შემადგენელი ნაწილ ს (მაგ., საბავშვო ბაღების რეაბილიტაცია , სპორტული მოედნების მშენებლობა და სხვა).

კაპიტალური პროექტი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ პირობებს:

● მშენებლობა-რეაბილიტაციის შემთხვევაში მისი ღირებულება არ უნდა იყოს 30,0 ათას ლარზე ნაკლები და შექმნილი პროდუქტის გამოყენების ვადა 2 წელზე ნაკლები;

● მანქანა-დანადგარების და სხვა აღჭურვილობის, ასევე, პროგრამული უზრუნველყოფის შეძენის შემთხვევაში, ერთეულის ან მთლიანი პროექტის ღირებულება არ უნდა იყოს 50,0 ათას ლარზე ნაკლები, ხოლო მათი გამოყენების ვადა 1 წელზე ნაკლები;

გამონაკლისის სახით შესაძლებელია არსებობდეს ისეთი პროექტები, რომლებიც ვერ აკმაყოფილებს ზემოთ მოცემულ პირობებს, მაგრამ, მათი მნიშვნელობიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი იყოს კაპიტალურ ბიუჯეტში .

4. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმა

მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ პრიორიტეტების დოკუმენტით განსაზღვრული პრიორიტეტული მიმართულებების პროგნოზირებადი ფინანსური რესურსების ფარგლებში უნდა მოამზადოს მუნიციპალიტეტის საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმა. სამოქმედო გეგმა საფუძვლად უნდა დაედოს საბიუჯეტო განაცხადის ფორმებს, ყველა იმ ქვეპროგრამასა და პროგრამას, რომლებიც შემდგომში აისახება წლიურ ბიუჯეტში.

საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმა მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტის ერთგვარი გაგრძელებაცაა და მისი წინაპირობაც იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ ორივე დოკუმენტი ყოველწლიურად განახლებადი ციკლის ფარგლებში მზადდება და ერთმანეთისგან გამომდინარეობენ. პრორიტეტების დოკუმენტი უფრო გლობალური ხასიათისაა და მასში მოყვანილია ძირითადი პრიორიტეტული სფეროების და პროგრამების დაფინანსება, ხოლო სამოქმედო გეგმა ამავე პერიოდზე პრიორიტეტების დოკუმენტით განსაზღვრული მიზნების მისაღწევად საჭირო კონკრეტული ღონისძიებების აღწერაა. აღნიშნულ დოკუმენტში ღონისძიებების განსაზღვრა ხორციელდება ღონისძიების შესრულებაზე პასუხისმგებელი სტრუქტურული ერთეულების მიხედვით, ეს დოკუმენტი გამოყენებული უნდა იქნეს როგორც ხიდი შიდა ფინანსური კონტროლის მექანიზმებსა პრიორიტეტების დოკუმენტსა და პროგრამულ ბიუჯეტს შორის. ვინაიდან პროგრამული ბიუჯეტი შედეგებზეა ორიენტირებული, ხოლო პრიორიტეტების დოკუმენტი აგრეგირებულ მაჩვენებლებს წარმოგვიდგენს საშუალოვადიანმა სამოქმედო გეგმამ უნდა უზრუნველყოს თითოეული პროგრამის შედეგის მისაღწევად გასატარებელი ღონისძიებების პროგნოზირება, პასუხისმგებელი სტრუქტურული ერთეულების განსაზღვრა და მასზე დაყრდნობით შიდა მონიტორინგისა და კონტროლის მექანიზმების აწყობა. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ რთულია გათვალო და გააკეთო შესაბამისი ხარჯთაღრიცხვები იმ ღონისძიებებისა, რომელიც მუნიციპალიტეტში უნდა განხორციელდეს მომავალი 4 წლის განმავლობაში. მიუხედავად ამისა, მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ უნდა შეძლოს და დეტალურ ღონისძიებებად გაწეროს ის პროგნოზირებადი ფინანსური სახსრები, რაც მოცემულია პრიორიტეტების დოკუმენტში და სწორად მიუსადაგოს ამავე დოკუმენტით განსაზღვრულ მიზნებს. ამასთან მნიშვნელოვანია, რომ სამოქმედო გეგმით წარმოდგენილ ღონისძიებებში ცვლილებების განხორციელებაში მუნიციპალიტეტი შეზღუდული არ არის და კონკრეტული ღონისძიების ცვლილების, გაუქმების ან ახლის დამატების შესაძლებლობა მას წარმოექმნება ყოველწლიურად.

მუნიციპალიტეტის საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმის შემუშავება ხორციელდება ზემოაღნიშნული სამუშო ჯგუფის მიერ . სამოქმედო გეგმა მტკიცდება მერის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, რომელიც მუნიციპალიტეტის შიდა მოხმარების დოკუმენტია და მასში ცვლილების შეტანა შესაძლებელია ზემოაღნიშნული სამუშაო ჯგუფის და უწყების შიდა ფინანსური კონტროლის სისტემის ფარგლებში გამოვლენილი რეკომენდაციებისა და წინადადებების საფუძველზე.

გეგმის სწორად და კვალიფიციურად შემუშავებაზე მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული წლიური ბიუჯეტით გამოყოფილი ასიგნებების ეფექტური და მიზნობრივი განკარგვა. სრულყოფილად მომზადებული საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმა ფინანსური რესურსის ცვლილების შემთხვევაში (როგორც ზრდა, ასევე შემცირება), მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელობას მნიშვნელოვნად უმარტივებს სწორი და დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებას. იგი მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია შედეგზე ორიენტირებული წლიური ბიუჯეტის მომზადების პროცესში.

გასათვალისწინებელია, რომ საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმა განსაზღვრავს კონკრეტულ ღონისძიებებს, რომლის მიხედვითაც მუნიციპალიტეტი საშუალოვადიან პერიოდში გააგრძელებს მუშაობას. შესაბამისად, ეს ღონისძიებები თავისი შინაარსით საკმაოდ კონკრეტულ და დეტალურ ქმედებებს უნდა აღწერდეს, რაც გულისხმობს, რომ მათ მომზადებაში ჩართულნი უნდა იყვნენ უშუალოდ შემსრულებლები, ის პირები, ვინც ყველაზე ახლოს და დეტალურად იცნობენ მიმდინარე პროცესებს.

მუნიციპალიტეტის საშუალოვადიანი გეგმით განსახორციელებელ ღონისძიებებზე, ამ ღონისძიებებისათვის გამოყოფილი ასიგნებების მოცულობებზე (არსებული და დამატებითი რესურსები) და მათი განხორციელების ვადებზე გადაწყვეტილებები მიღებული უნდა იქნეს მერის ბრძანებით შექმნილ სამუშაო ჯგუფში გამართული კონსულტაციების საფუძველზე. საშუალოვადიან სამოქმედო გეგმაშიც, ისევე როგორც პრიორიტეტების დოკუმენტში, უნდა გაიმიჯნოს ის ღონისძიებები და მათი დაფინანსების ოდენობები, რომლებიც აუცილებელია არსებული პოლიტიკის გაგრძელებისათვის და ახალი ინიციატივებისათვის.

ბრძანებით განსაზღვრული უნდა იყოს თითოეული პროგრამის/ქვეპროგრამის შესრულებაზე და, შესაბამისად, ამ პროგრამიდან/ქვეპროგრამიდან გამომდინარე ღონისძიების დაგეგმვაზე და შესრულებაზე პასუხისმგებელი მუნიციპალური სამსახური (მათ შორის, მუნიციპალური სსიპ, ააიპ) აღნიშნული გულისხმობს, რომ საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმის შედგენა ვერ იქნება ერთი სტრუქტურული ერთეულის კომპეტენცია, მაგალითად, საფინანსო სამსახურის. პროცესში ყველა მუნიციპალური სამსახურის ჩართვაა აუცილებელი. სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებულ თითოეული ღონისძიების განხორციელების ყველა ეტაპზე პასუხისმგებლობას უნდა იღებდეს შესაბამისი შემსრულებელი, შესაბამისი სამსახური. მუნიციპალიტეტის საფინანსო სამსახურმა, ისევე როგორც პრიორიტეტების დაკუმენტისა და წლიური ბიუჯეტის მოზადების პროცესში, აქაც კოორდინაცია უნდა გაუწიოს საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმის შედგენის პროცესს.

დასაგეგმი და შემდგომი 3 წლისათვის საშუალოვადიან გეგმაზე მუშაობა მიზანშეწონილია დაიწყოს 1 მარტიდან, როდესაც გამოიცემა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი სამუშაო ჯგუფის შექმნის თაობაზე. ბრძანების მიხედვით კონკრეტული მუნიციპალური სამსახურებისათვის უნდა განისაზღვროს გეგმების მომზადების და საფინანსო სამსახურისათვის შესაბამისი ინფორმაციის მიწოდების კონკრეტული ვადები. დოკუმენტის განახლება ხორციელდება მოქმედი პრიორიტეტების დოკუმენტის და დამტკიცებული ბიუჯეტის პარამეტრების ჩარჩოს ქვეშ.

საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმის შემუშავებაზე სამუშაო ჯგუფი მუშაობას ასრულებს და მტკიცდება არაუგვიანეს 1 სექტემბრისა.

სამოქმედო გეგმას შესაძლებელია ჰქონდეს დანართი, რომელშიც ასახული იქნება ის ღონისძიებები, რომელთა განხორციელებაც არსებული პრიორიტეტების დოკუმენტით განსაზღვრული ასიგნებების ზღვრული მოცულობის ფარგლებში ვერ განხორციელდება, თუმცა რის თაობაზეც პასუხისმგებელი უწყება აპირებს მოლაპარაკებები აწარმოოს სამუშაო ჯგუფთან პრიორიტეტების დოკუმენტის განახლებისას ასიგნებების ზღვრული ოდენობის გაზრდის თაობაზე. პრიორიტეტების დოკუმენტის და ბიუჯეტის პროექტის განხილვის პროცესში თუ მნიშვნელოვნად იცვლება საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმით განსაზღვრული ღონისძიებების შინაარსი ან/და დაფინანსების მოცულობა, მათ შორის, თუ საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმის პირველადი ვარიანტის შემუშავებიდან ბიუჯეტის პროექტის დამტკიცებამდე ან მას შემდგომ (მაგ. სახელმწიფო ბიუჯეტიდან კაპიტალური ტრანსფერის გამოყოფისას), თუ მოხდება პრიორიტეტების დოკუმენტით განსაზღვრული შემოსულობების ზემოთ დამატებითი ფინანსური რესურსების მობილიზება, მაშინ ეს თანხები ასევე ასახული უნდა იქნას განახლებულ საშუალოვადიან სამოქმედო გეგმაში, სამუშაო ჯგუფმა უნდა უზრუნველყოს საშუალოვადიან სამოქმედო გეგმაში ცვლილებების შეტანის პროექტის მომზადება. შემუშავებულ საშუალოვადიან სამოქმედო გეგმებში მოცემული ღონისძიებები, შესაბამისი მიზნებითა და შედეგებით უნდა გახდეს ძირითადი ორიენტირი მომავალი წლების საბიუჯეტო ასიგნებების ზღვრულ მოცულობებზე გადაწყვეტილების მიღებისას ( 1 5 აგვისტო).

საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმის სტრუქტურა

შემუშავებული უნდა იყოს საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმა მომავალ 4 წელზე. გეგმა უნდა მოიცავდეს პრიორიტეტებს დოკუმენტით განსაზღვრულ პრიორიტეტებს, პროგრამებსა და ქვეპროგრამებს დაფინანსების შესაბამისი მოცულობებით. ასევე, ამ პროგრამების და ქვეპროგრამების შემადგენელ ღონისძიებებს, პრიორიტეტების დოკუმენტით განსაზღვრული შედეგების მისაღწევად.

თითოეული პროგრამისათვის, ქვეპროგრამისათვის და ღონისძიებისთვის მიზანშეწონილია წარმოდგენილი იყოს შემდეგი ინფორმაცია დასაგეგმი და შემდგომი 3 წლისთვის:

ა) პროგრამის/ქვეპროგრამის/ღონისძიების აღწერა და მიზანი;

ბ) განმახორციელებელი მუნიციპალური სამსახური;

გ) მოსალოდნელი საბოლოო და შუალედური შედეგები;

დ) შესრულების შეფასების ინდიკატორის საბაზისო მაჩვენებელი და სამიზნე მაჩვენებლები;

ე) დაფინანსების წყარო;

ვ) ღონისძების განხორციელებისათვის საჭირო ხარჯთაღრიცხვა არსებული დაფინანსების პირობებში და მთლიანობაში (თუ ღონისძიება დამატებით დაფინანსების შემთხვევაში შესაძლოა სხვაგვარად განვითარდეს);

ზ) დამატებითი წყაროს არსებობის შემთხვევაში სამიზნე მაჩვენებლებში ცვლილება;

საშუალოვადიან სამოქმედო გეგმაში პროგრამების, მასში შემავალი ქვეპროგრამების და ღონისძიებების აღწერა მიზანშეწონილია მოცემულ იქნეს შემდეგი სტრუქტურით:

საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმა დასაგეგმი და დასაგეგმის შემდგომი 3 წლისათვის

პრიორიტეტის დასახელება --------------------------------------------------------------

1. {C}{C}{C} პროგრამის დასახელება და პროგრამული კოდი --------------------------------------

განმახორციელებელი სამსახური -------------------------------------------------------

პროგრამის აღწერა და მიზანი -------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------

პროგრამა წარმოადგენს არსებული პოლიტიკის თუ ახალი პოლიტიკის ნაწილს

---------------------------------------------------------------------------------------------

დაფინანსების წყარო -----------------------------------------------------------------------

მოსალოდნელი საბოლოო შედეგი, ასიგნებების ზღვრული მოცულობის პირობებში -----------------------------------------------------------------------------------------

მოსალოდნელი საბოლოო შედეგი, დამატებითი დაფინანსების პირობებში --------------------------------------------------------------------------------------------------------

პროგრამის განხორციელების ვადები ----------------------------------------------------

პროგრამის მოსალოდნელი საბოლოო შედეგების შეფასების ინდიკატორები:

№		ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით
1.	საბაზისო მაჩვენებელი
	მიზნობრივი მაჩვენებელი
	ცდომილების ალბათობა (%/აღწერა)
	შესაძლო რისკები
--	------------
	------------
	------------
	------------

1.1 {C}{C}{C} ქვეპროგრამის დასახელება და პროგრამული კოდი----------------

ქვეპროგრამის განმახორციელებელი სამსახური --------------------------------------

ქვეპროგრამის აღწერა და მიზანი ---------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------

ქვეპროგრამა წარმოადგენს არსებული პოლიტიკის თუ ახალი პოლიტიკის ნაწილს

---------------------------------------------------------------------------------------------

დაფინანსების წყარო -----------------------------------------------------------------------

მოსალოდნელი შუალედური შედეგი, ასიგნებების ზღვრული მოცულობის პირობებში -----------------------------------------------------------------------------------------

მოსალოდნელი შუალედური შედეგი, დამატებითი დაფინანსების პირობებში ----------------------------------------------------------------------------------------------------

ქვეპროგრამის განხორციელების ვადები ------------------------------------------------

ქვეპროგრამის მოსალოდნელი შუალედური შედეგების შეფასების ინდიკატორები:

№	დასახელება	დასაგეგმი წელი	დასაგეგმი +1 წელი	დასაგეგმი +2	დასაგეგმი +3 წელი
ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით
1.	საბაზისო მაჩვენებელი
	მიზნობრივი მაჩვენებელი
	ცდომილების ალბათობა (%/აღწერა)
	შესაძლო რისკები
--	------------
	------------
	------------
	------------

1.1.1 {C}{C}{C} ღონისძიების დასახელება

-------------------------------------------------------------------------------------------------

ღონისძიების განმახორციელებელი სამსახური ---------------------------------------

ღონისძიების აღწერა და მიზანი -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ღონისძიება წარმოადგენს არსებული პოლიტიკის თუ ახალი პოლიტიკის ნაწილს

---------------------------------------------------------------------------------------------

დაფინანსების წყარო -----------------------------------------------------------------------

ღონისძიების განხორციელების ვადები ------------------------------------------------

ღონისძიების მოსალოდნელი შუალედური შედეგების შეფასების ინდიკატორები:

№	დასახელება	დასაგეგმი წელი	დასაგეგმი +1 წელი	დასაგეგმი +2	დასაგეგმი +3 წელი
ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით
1.	საბაზისო მაჩვენებელი
	მიზნობრივი მაჩვენებელი
	ცდომილების ალბათობა (%/აღწერა)
	შესაძლო რისკები
2.	საბაზისო მაჩვენებელი
	მიზნობრივი მაჩვენებელი
	ცდომილების ალბათობა (%/აღწერა)
	შესაძლო რისკები
3.	საბაზისო მაჩვენებელი
	მიზნობრივი მაჩვენებელი
	ცდომილების ალბათობა (%/აღწერა)
	შესაძლო რისკები
--	------------
	------------
	------------
	------------

ამის შემდეგ მოცემული უნდა იყოს პროგრამების, ქვეპროგრამებისა და ღონისძებების დაფინანსების მოცულობები ჯამურად 4 წელზე და მათ შორის, თითოეულ წელზე ცალ-ცალკე. დაფინანსებების მოცულობები წარმოდგენილი უნდა იყოს როგორც ასიგნებების ზღვრული მოცულობების ფარგლებში, ასევე გაზრდილი ასიგნებების მიხედვით. ამასთან, ინფორმაცია წარმოდგენილი უნდა იყოს არსებული პოლიტიკის ფარგლებში და კანონმდებლობით აღებული ვალდებულებების და ახალი პოლიტიკის ფარგლებში. დაფინანსების სტრუქტურა თითოეული პრიორიტეტული მიმართულების მიხედვით მიზანშეწონილია შემუშავებული იყოს შემდეგი სახით:

ინფორმაცია არსებული (საბაზისო) პოლიტიკის ფარგლებში:

პრიორიტეტებისა და მათში შემავალი პროგრამების/ღონისძიებების დასახელება	სულ	დასაგეგმი წელი	დასაგეგმი +1 წელი	დასაგეგმი +2	დასაგეგმი +3 წელი
	დასახელება	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით

	პრიორიტეტი სულ
1	პროგრამა
1 . 1	ქვეპროგრამა
1 . 1 . 1	ღონისძიება 1
1 . 1 . 2	ღონისძიება 2
1 . 1 . 3	ღონისძიება 3
1 . 2	ქვეპროგრამა
1 . 2 . 1	ღონისძიება 1
1 . 2 . 2	ღონისძიება 2
1 . 2 . 3	ღონისძიება 3
2	პროგრამა
2 . 1	ქვეპროგრამა
2 . 1 . 1	ღონისძიება 1
2 . 1 . 2	ღონისძიება 2
2 . 1 . 3	ღონისძიება 3
2 . 2	ქვეპროგრამა
2 . 2 . 1	ღონისძიება 1
2 . 2 . 2	ღონისძიება 2
2 . 2 . 3	ღონისძიება 3
3	---------
3 . 1	---------
3 . 1 . 1	---------

ინფორმაცია ახალი პოლიტიკის ფარგლებში:

პრიორიტეტებისა და მათში შემავალი პროგრამების/ღონისძიებების დასახელება	სულ	დასაგეგმი წელი	დასაგეგმი +1 წელი	დასაგეგმი +2	დასაგეგმი +3 წელი
	დასახელება	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით	ზღვრული მოცულობების ფარგლებში	გაზრდილი დაფინანსებით

	პრიორიტეტი სულ
1	პროგრამა
1 . 1	ქვეპროგრამა
1 . 1 . 1	ღონისძიება 1
1 . 1 . 2	ღონისძიება 2
1 . 1 . 3	ღონისძიება 3
1 . 2	ქვეპროგრამა
1 . 2 . 1	ღონისძიება 1
1 . 2 . 2	ღონისძიება 2
1 . 2 . 3	ღონისძიება 3
2	პროგრამა
2 . 1	ქვეპროგრამა
2 . 1 . 1	ღონისძიება 1
2 . 1 . 2	ღონისძიება 2
2 . 1 . 3	ღონისძიება 3
2 . 2	ქვეპროგრამა
2 . 2 . 1	ღონისძიება 1
2 . 2 . 2	ღონისძიება 2
2 . 2 . 3	ღონისძიება 3
3	---------
3 . 1	---------
3 . 1 . 1	---------

საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმით გათვალისწინებულ ღონისძიებებს თან უნდა დაერთოს შესაბამისი ხარჯთაღრიცხვები. ხარჯთაღრიცხვები (ღონისძიების გატარებისათვის საჭირო ადამიანური/დროითი/მატერიალური/სხვა რესურსების გათვალისწინებით) უნდა შემუშავდეს ღონისძიებაზე პასუხისმგებელი მუნიციპალური სამსახურების მიერ, საფინანსო სამსახურთან კონსულტაციებით.

ამასთან, მართვისა და რეგულირების (ადმინისტრაციული ტიპის) პროგრამების/ქვეპროგრამების/ღონისძიებების ხარჯთაღრიცხვების მომზადებისას შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ამ ბრძანების დანართი №6 - მართვისა და რეგულირების ტიპის პროგრამების ხარჯთაღრიცხვის მომზადების ინსტრუქცია.

5. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის წლიური ბიუჯეტი

წლიური ბიუჯეტის პროექტის მომზადება

მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ხელისუფლება მომავალი წლის ბიუჯეტის პროექტის შედგენის მოსამზადებელ სამუშაოებს იწყებს ყოველი წლის 1 მარტიდან, როდესაც საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად გამოიცემა გამგებლის/მერის ბრძანება. ყოველი წლის 1 მარტიდან ივლისის თვის ჩათვლით მუნიციპალიტეტის შესაბამისი სამსახურები ძირითადად მუშაობას აგრძელებენ მუნიციპალიტეტის საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმასა და პრიორიტეტების დოკუმენტის შემუშავებაზე. მათ შორის, საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსით, სხვა ნორმატიული აქტებითა და ამ მეთოდოლოგიით დადგენილი საბიუჯეტო ფორმების სრულყოფილ მომზადებაზე. აღნიშნული სამუშაოები კი წლიური ბიუჯეტის პროექტის პროგრამული ფორმატით მომზადების აუცილებელი წინაპირობაა.

მოქმედი საკანონმდებლო რეგულაციების მიხედვით არაუგვიანეს 15 ივლისისა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ყველა ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულს აცნობებს დასაგეგმი საბიუჯეტო წლის ძირითად საბიუჯეტო პარამეტრების პროგნოზებს. ამ მონაცემების, ასევე გასული წლების ბიუჯეტების შემოსულობების ცალკეული სახეების გაანალიზებით, მუნიციპალიტეტის საფინანსო სამსახურმა უნდა გააკეთოს პროგნოზი მუნიციპალიტეტის მომავალი წლების საფინანსო რესურსების (შემოსულობების) საპროგნოზო მაჩვენებლებზე.

საფინანსო სამსახურმა მომავალი წლების საფინანსო რესურსის პროგნოზირებისას უნდა გაანალიზოს შემოსულობების ცალკეული სახეები და მხედველობაში მიიღოს შემდეგი გარემოებები:

ü {C}{C}{C} საგადასახადო შემოსავლებისათვის - ქვეყნის ძირითადი მონაცემებისა და მიმართულებების დოკუმენტში მოცემული მშპ-ს რეალური ზრდისა და მშპ-ს დეფლატორის მაჩვენებელი, ამავე დოკუმენტში მოცემული საგადასახადო შემოსავლების ცვლილების დინამიკა; ცვლილებები საგადასახადო კანონმდებლობის მარეგულირებელ ნორმებში (ასეთის არსებობის შემთხვევაში);

ü {C}{C}{C} საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან (მთავრობებიდან) მიღებული გრანტებისათვის – საერთაშორისო ორგანიზაციებთან (მთავრობებთან) უკვე გაფორმებული ხელშეკრულებების მიხედვით მისაღები ფულადი დახმარებები. მომავალში დაგეგმილი ანალოგიური სახის ხელშეკრულებები.

ü {C}{C}{C} გათანაბრებითი ტრანსფერისათვის – გაანგარიშება გააკეთოს საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის 74-მუხლით განსაზღვრული ფორმულითა და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დამტკიცებული გათანაბრებითი ტრანსფერის გაანგარიშების ინსტრუქციით დადგენილი წესის შესაბამისად. გაანგარიშებისას გამოყენებული ცვლადი კოეფიციენტების (სტატუსისა და მხარდაჭერის კოეფიციენტები) მნიშვნელობებად გამოიყენოს მიმდინარე წლის გათანაბრებითი ტრანსფერის გაანგარიშებისათვის ფინანსთა მინისტრის ბრძანებით ამ კოეფიციენტების დადგენილი მნიშვნელობები. ფორმულაში გამოიყენოს სტატუსისა და მხარდაჭერის სხვა კოეფიციენტები, თუ აღნიშნულზე იქნება მითითება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროდან. გათანაბრებითი ტრანსფერის გაანგარიშებისას ასევე, მხედველობაში უნდა მიიღოს სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტებით დადგენილი რეგულაციები, რომლებიც გავლენას ახდენს ამ სახის ტრანსფერის მოცულობაზე (ასეთის არსებობის შემთხვევაში).

ü {C}{C}{C} მიზნობრივი ტრანსფერისათვის - ვინაიდან მიზნობრივი ტრანსფერი წარმოადგენს მუნიციპალური ბიუჯეტის არასაკუთარ შემოსულობას მისი პროგნოზის გაკეთებისას უნდა გაიანგარიშოს ტრანსფერის მხოლოდ ის მოცულობა, რომელიც უზრუნველყოფს იმ დელეგირებული უფლებამოსილებების განხორცილების ხარჯების დაფინანსებას, რაც მუნიციპალიტეტს აკისრია საქართველოს კანონებით . ამ სახის ხარჯების გაანგარიშებისას მხედველობაში ასევე უნდა მიიღოს გასულ წლებში დელეგირებული უფლებამოსილებებისათვის მუნიციპალიტეტისათვის გამოყოფილი თანხების მოცულობები.

ü {C}{C}{C} სპეციალური ტრანსფერისათვის – ამ სახის ტრანსფერის გამოყოფა ძირითადად შემთხვევებში ხდება წინასწარ დაუგეგმავი ღონისძიებებისათვის. მათ შორის, სტიქიური მოვლენებისას, საომარი მოქმედებისას და ა.შ. განსაკუთრებულ და იშვიათ შემთხვევებში სპეციალური ტრანსფერი შესაძლებელია სხვა სპეციალური მიზნებისთვისაც იქნეს გამოყოფილი. გამომდინარე აქედან, სპეციალური ტრანსფერის წინასწარ განსაზღვრა შეუძლებელია. ამასთან, იგი არ წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის საკუთარ შემოსულობას და განსაკუთრებული შემთხვევების გარდა არ უნდა მოხდეს სპეციალური ტრანსფერის პროგნოზირება.

ü {C}{C}{C} კაპიტალური ტრანსფერისათვის – კაპიტალური ტრანსფერი წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის არასაკუთარ შემოსავალს. მისი გამოყოფა ხდება მიზნობრივად კონკრეტული კაპიტალური პროექტის განსახორციელებლად. ტრანსფერის სიდიდის განსაზღვრა არაა დამოკიდებული ადგილობრივ თვითმმართველობაზე. მისი მოცულობა განისაზღვრება სახელმწიფო (რესპუბლიკურ) ბიუჯეტში მობილიზებული შესაბამისი ფინანსური რესურსისა და საქართველოს მთავრობის შესაბამისი დადგენილებით განსაზღვრული წესისა და პროცედურების შესაბამისად. კაპიტალური ტრანსფერის სიდიდის პროგნოზირებისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ცენტრალური მთავრობის საბიუჯეტო პოლიტიკა კაპიტალურ (ინვესტიციური) პროექტების დაფინანსებასთან დაკავშირებით. ასევე, მნიშვნელოვანია უშუალოდ ამ მუნიციპალიტეტისათვის ბოლო წლების განმავლობაში გამოყოფილი ასეთი სახის ტრანსფერის სიდიდის დინამიკის გაანალიზება. აქვე აუცილებელია გათვალისწინებული იქნეს, რომ კაპიტალური ტრანსფერის მუნიციპალიტეტისათვის გამოყოფა ძირითადად ხდება საბიუჯეტო წლის დაწყების შემდეგ. შესაბამისად, საფინანსო სამსახურის მიერ გაკეთებული პროგნოზი მხოლოდ ასიგნებების ზღვრული მოცულობების დადგენისა და მის ფარგლებში პროექტების შერჩევისათვის უნდა იქნეს გამოყენებული. სხვა შემოსავლებისათვის – უნდა გაკეთდეს ბოლო წლების ანალიზი სხვა შემოსავლების თითოეული შემოსავლის სახის (წყაროს) მიხედვით. ვინაიდან სხვა შემოსავლის მუხლით მობილიზებული შემოსავლის სახეობები შინაარსობრივად მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან (მაგ. პროცენტი, ჯარიმები, სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებელი და ა.შ.) გათვალისწინებული უნდა იქნეს თითოეული შემოსავლის წყაროს სპეციფიკა. შემოსავლის ამ წყაროების დინამიკის ანალიზისას უნდა გამოირიცხოს ე.წ. ერთჯერად, ჩარიცხვები, განსაკუთრებული და გამონაკლისი შემთხვევები.

ü {C}{C}{C} არაფინანსური აქტივების კლებისათვის – ძირითადად პროგნოზირება უნდა გაკეთდეს მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებული აქტივების (ქონება, მიწა) პრივატიზაციის გეგმის მიხედვით. ასევე, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს შესაბამის სამსახურთან უნდა დაზუსტდეს ინფორმაცია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე საერთო-სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ძირითდი აქტივების შესაძლო გაყდვასთან დაკავშირებით.

ü {C}{C}{C} ფინანსური აქტივების კლებისათვის – გათვალისწინებული უნდა იქნეს მუნიციპალიტეტის ფინანსური აქტივების, მათ შორის, გაცემული სესხიდან (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) დასაბრუნებული თანხების მოცულობა დასაგეგმ პერიოდზე. გაანალიზდეს მუნიციპალიტეტის დეპოზიტებზე არსებული თავისუფალი ნაშთები და მიმდინარე წლის შემოსულობებისა და გადასახდელების მოსალოდნელი შესრულების მხედველობაში მიღებით გაკეთდეს პროგნოზი წლის ბოლოსათვის დეპოზიტებზე არსებული ფულადი სახსრების (ნაშთის) მოცულობებზე.

ü {C}{C}{C} ვალდებულებების ზრდისათვის – მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული როგორც საგარეო (ასეთის არსებობის შემთხვევაში), ასევე, საშინაო წყაროებიდან მისაღები სესხების მოცულობა, გაფორმებული ხელშეკრულებების მიხედვით მისაღები ფულადი დახმარებები ან მომავალში დაგეგმილი ანალოგიური სახის სასესხო ხელშეკრულებები.

ყველა მოცემულ რეკომენდაციასთან ერთად საფინანსო სამსახურმა ძირითადი ყურადღება უნდა გაამახვილოს ბოლო პერიოდის განმავლობაში მუნიციპალიტეტის შემოსულობებში არსებულ დინამიკაზე და გაითვალისწინოს ის სპეციფიკა, რაც მოყვანილია რეკომენდაციებში.

მუნიციპალიტეტის საფინანსო სამსახური მის მიერ შემუშავებული მომავალი წლების საფინანსო რესურსის საპროგნოზო მაჩვენებლებს ინფომაციის სახით წარუდგენს მერის ბრძანებით შექმნილ სამუშაო ჯგუფს. საფინანსო სამსახური, მუნიციპალიტეტების შესაბამისი სამსახურების მიერ შედგენილი საშუალოვადიანი სამოქმედო გეგმების მხედველობაში მიღებით, სამუშაო ჯგუფში ასევე წარადგენს საკუთარ პროგნოზს მომავალი წლების გადასახდელების განაწილების შესახებ. სამუშაო ჯგუფი იხილავს წარმოდგენილ ინფორმაციას და არსებული რესურსების ფარგლებში, არაუგვიანეს 15 აგვისტოსი, ამზადებს წინადადებებს ასიგნებების ზღვრულ მოცულობების განსაზღვრის შესახებ. ასიგნებების ზღვრული მოცულობები განისაზღვრება მომავალი და +3 წლისთვის წლიური ბიუჯეტის პრიორიტეტების მიხედვით მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტებისა და წლიური ბიუჯეტის ასიგნებების ზღვრული მოცულობები განისაზღვრება მერის პრიოტიტეტების დოკუმენტით. ისევე როგოც ზღვრული მოცულობების განსაზღვრისას, ასევე, ბიუჯეტის პროექტის შედგენისას გათვალისწინებული უნდა იყოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის 155-ე, 156-ე, 157-ე მუხლების და წლიური ბიუჯეტის შესახებ საქართველოს კანონის მარეგულირებელი ნორმების მოთხოვნები.

ასიგნებების ზღვრული მოცულობების განსაზღვრის შემდგომ მუნიციპალიტეტის შესაბამისი სამსახურები, რომლებიც პასუხისმგებლები არიან პროგრამების განხორციელებაზე, ამზადებენ საბიუჯეტო განაცხადებს. განაცხადის ფორმები უნდა ითვალისწინებდეს საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსითა და ამ მეთოდოლოგიით დადგენილ მოთხოვნებს.

არაუგვიანეს 15 სექტემბრისა მუნიციპალური სამსახურები შევსებული საბიუჯეტო განაცხადის ფორმებს, დამატებითი ასიგნებების მოთხოვნებთან ერთად (ასეთის არსებობის შემთხვევაში), განსახილველად წარადგენენ საფინანსო სამსახურში. საფინანსო სამსახური იხილავს შევსებულ საბიუჯეტო განაცხადებს და ამზადებს მომავალი წლის წლიური ბიუჯეტის პროექტის წინასწარ ვარიანტს ბიუჯეტის მართვის ელექტრონული სისტემაში.

მუნიციპალიტეტის საფინანსო სამსახური არაუგვიანეს 1 ოქტომბრისა ბიუჯეტის პროექტის წინასწარ ვარიანტს განსახილველად წარადგენს მერის ბრძანებით შექმნილ სამუშაო ჯგუფში, სამუშაო ჯგუფში ასევე წარდგენილი უნდა იყოს სამსახურების მოთხოვნები დამატებით ასიგნებებზე შესაბამისი სამიზნე მაჩვენებლებით. ბიუჯეტის პროექტის წინასწარი ვარიანტი შემოსულობების და გადასახდელების ნაწილში არ უნდა ითვალისწინებდეს კაპიტალური ტრანსფერით გამოყოფილ სახსრებს და განსახორციელებელ პროექტებს. საფინანსო სამსახურის მიერ მონაცემები კაპიტალური პროექტების შესახებ ცალკე უნდა შემუშავდეს ინფორმაციის სახით, სადაც მოცემული იქნება ჭერის ფარგლებში შესასრულებელი პროექტები შესაბამისი სამიზნე ინდიკატორებით. ხოლო ამ პროექტებზე დამატებით მოთხოვნილი ასიგნებების შემთხვევაში წარმოდგენილი უნდა იყოს განსახორციელებელი პროექტების შეცვლილი სამიზნე ინდიკატორები.

საქართველოს საბიუჯეტო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად არაუგვიანეს 5 ოქტომბრისა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო ადგილობრივ თვითმმართველობებს აცნობებს შემდგომი წლის მუნიციპალიტეტის მიერ საგადასახადო შემოსავლებიდან მისაღები თანხების პროგნოზს და სახელმწიფო ბიუჯეტის მომავალი წლის პროექტით მუნიციპალიტეტისათვის გათვალისწინებული ტრანსფერების მოცულობას.

განახლებული მონაცემების გათვალისწინებით მუნიციპალიტეტის საფინანსო სამსახური, სამუშაო ჯგუფთან კონსულტაციებით, აგრძელებს მუშაობას მუნიციპალიტეტის პრიორიტეტების დოკუმენტისა და მომავალი წლის ბიუჯეტის პროექტზე.

არაუგვიანეს 15 ნოემბრისა მომავალი წლის წლიური ბიუჯეტის პროექტი და პრიორიტეტების დოკუმენტი განსახილველად ეგზავნება თვითმმართველობის საკანონმდებლო ორგანოს. საკრებულოში ასევე იგზავნება ბიუჯეტის განმარტებითი ბარათი, ინფორმაცია მუნიციპალურ სსიპ-ების და ააიპ-ის ბიუჯეტზე და ინფორმაცია კაპიტალური პროექტების შესახებ.

წლიური ბიუჯეტის სტრუქტურა

წლიური ბიუჯეტის პროექტი მიზანშეწონილია ჩამოყალიბდეს შემდეგი სტრუქტურით:

თავი I. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ძირითადი მაჩვენებლები

მუხლი 1. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ბალანსი

მოცემული უნდა იყოს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ბალანსი საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით. მონაცემები წარმოდგენილი უნდა იყოს გასული, მიმდინარე და დასაგეგმი საბიუჯეტო წლისათვის.

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი

I. შემოსავლები
გადასახადები
გრანტები
სხვა შემოსავლები
II. ხარჯები
შრომის ანაზღაურება
საქონელი და მომსახურება
პროცენტი
სუბსიდიები
გრანტები
სოციალური უზრუნველყოფა
სხვა ხარჯები
III. საოპერაციო სალდო
IV. არაფინანსური აქტივების ცვლილება
ზრდა
კლება
V. მთლიანი სალდო
VI. ფინანსური აქტივების ცვლილება
ზრდა
ვალუტა და დეპოზიტები
სესხები
აქციები და სხვა კაპიტალი
კლება
ვალუტა და დეპოზიტები
სესხები
აქციები და სხვა კაპიტალი
VII. ვალდებულებების ცვლილება
ზრდა
საგარეო
საშინაო
კლება
საგარეო
საშინაო
VIII. ბალანსი

მუხლი 2. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია საბიუჯეტო კლასიფიკაციის ისეთი ძირითადი კატეგორიების მიხედვით როგორიცაა შემოსულობები, გადასახდელები და ნაშთის ცვლილება. მათ შორის:

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი

შემოსულობები
შემოსავლები
არაფინანსური აქტივების კლება
ფინანსური აქტივების კლება ( ნაშთის გარეშე )
ვალდებულებების ზრდა
გადასახდელები
ხარჯები
არაფინანსური აქტივების ზრდა
ფინანსური აქტივების ზრდა ( ნაშთის გარეშე )
ვალდებულებების კლება
ნაშთის ცვლილება

მუხლი 3. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შემოსავლები

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის შემოსავლებზე, საბიუჯეტო კლასიფიკაციის შემდეგი მუხლების მიხედვით:

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი

შემოსავლები
გადასახადები
გრანტები
სხვა შემოსავლები

მუხლი 4. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის გადასახადები

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის გადასახადების შესახებ. მ ათ შორის:

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი

გადასახადები
ქონების გადასახადი
საწარმოთა ქონებაზე გადასახადი
ფიზიკურ პირთა ქონებაზე გადასახადი
მიწაზე ქონების გადასახადი
სხვა გადასახადები ქონებაზე
საშემოსავლო გადასახადი

მუხლი 5. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის გრანტები

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის გრანტების (ტრანსფერების) შესახებ. მ ათ შორის:

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი

საერთაშორისო ორგანიზაციებიდან მიღებული გრანტები
უცხო სახელმწიფოთა მთავრობებიდან მიღებული გრანტები
სხვა სახელმწიფო ერთეულებიდან მიღებული გრანტები
გრანტები სახელმწიფო ბიუჯეტიდან *
გათანაბრებითი ტრანსფერი
მიზნობრივი ტრანსფერი
სპეციალური ტრანსფერი
კაპიტალური ტრანსფერი
გრანტები ავტონომიური რესპუბლიკის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან
სპეციალური ტრანსფერი
კაპიტალური ტრანსფერი

* ს ახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი გრანტების ქვეკატეგორიებს უნდა მიეთითოს, თუ რომელი წყაროდან ხდება ტრანსფერის გამოყოფა (რეგიონალური განვითარების ფონდი, მთავრობის ფონდი თუ სხვა). ანალოგიური მითითება უნდა გაკეთდეს რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან გამოყოფილი ტრანსფერებზეც.

თუ გრანტის მიღება ხდება ისეთი წყაროდან, რომელიც არ არის მითითებული ცხრილში (მაგ. ააიპ), შესაბამისი ინფორმაცია უნდა დაემატოს ცალკე მწკრივის სახით.

მუხლი 6. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის სხვა შემოსავლები

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის სხვა შემოსავლების შესახებ. მათ შორის:

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი

შემოსავლები საკუთრებიდან
პროცენტები
დივიდენდები
რენტა
საქონლისა და მომსახურების რეალიზაცია
ადმინისტრაციული მოსაკრებლები და გადასახდელები
საერთო-სახელმწიფოებრივი სალიცენზიო მოსაკრებელი
სანებართვო მოსაკრებელი
მოსაკრებელი მშენებლობის ნებართვის დაჩქარებისათვის
საჯარო ინფორმაციის ასლის გადაღების მოსაკრებელი
სამხედრო სავალდებულო სამსახურის გადავადების მოსაკრებელი
სათამაშო ბიზნესის მოსაკრებელი
კულტურული მემკვიდრეობის სარეაბილიტაციო არ ე ალის ინფრასტრუქტურის ადგილობრივი მოსაკრებელი
ადგილობრივი მოსაკრებელი სპეციალური (ზონალური) შეთანხმების გაცემისათვის
ადგილობრივი მოსაკრებელი დასახლებული ტერიტორიის დასუფთავებისათვის
სხვა არაკლასიფიცირებული მოსაკრებელი
არასაბაზრო წესით გაყიდული საქონელი და მომსახურება
სანქციები (ჯარიმები და საურავები)
ნებაყოფლობითი ტრანსფერები, გრანტების გარდა
შერეული და სხვა არაკლასიფიცირებული შემოსავლები

თუ სხვა შემოსავლის მიღება ხდება ისეთი წყაროდან, რომელიც არ არის მითითებული ცხრილში, შესაბამისი ინფორმაცია უნდა დაემატოს ცალკე მწკრივის სახით.

მუხლი 7. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯები

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის ხარჯების შესახებ. მათ შორის:

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი
ხარჯები
შრომის ანაზღაურება
საქონელი და მომსახურება
პროცენტი
სუბსიდიები
გრანტები
სოციალური უზრუნველყოფა
სხვა ხარჯები

მუხლი 8. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ცვლილება

ა) მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების ზრდის შესახებ, ბიუჯეტში წარმოდგენილი პროგრამებისა და ქვეპროგრამების მიხედვით. მაგ:

თანხა ათას ლარში

პროგრ . კოდი	დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი
02 01	საგზაო ინფრასტრუქტურა განვითარება
02 01 01	გზების მიმდინარე შეკეთება
02 02 02	ახალი გზების მშენებლობა
02 03	გარე განათება
02 03 01	გარე განათების ქსელის ექსპლოტაცია
02 03 02	გარე განათების ახალი წერტილების მოწყობა
	---
	---
	სულ არაფინანსური აქტივების ზრდა

ბ) მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის არაფინანსური აქტივების კლებაზე. მათ შორის:

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი
არაფინანსური აქტივების კლება
ძირითადი აქტივები
არაწარმოებული აქტივები

მუხლი 9. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ხარჯებისა და არაფინანსური აქტივების ფუნქციონალური კლასიფიკაცია

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის ხარჯებზე და არაფინანსურ აქტივებზე ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით. ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს გასული, მიმდინარე და დასაგეგმ წელს.

მუხლი 10. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის საოპერაციო და მთლიანი სალდო

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის საოპერაციო და მთლიანი სალდოს შესახებ. მათ შორის:

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი
საოპერაციო სალდო
მთლიანი სალდო

მუხლი 11. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ცვლილება

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის ფინანსური აქტივების ზრდის და კლების მოცულობების მიხედვით, რომელიც უნდა ჩაიშალოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის შემდგომ დონეზე მიმდინარე და დასაგეგმი წლების ჩვენებით. ცხრილის შემდეგ მოცემული უნდა იყოს განმარტება, რითია გამოწვეული ფინანსური აქტივების ცვლილება. მაგ: თუ არის სესხის დაბრუნება ან გაცემა, რის საფუძველზე და ვისთან ხდება ეს ფინანსური ოპერაცია. თუ არის ნაშთის გამოყენება უნდა განიმარტოს, არის ეს თავისუფალი ნაშთი თუ არის მიზნობრივი. ნაშთის შემთხვევაში ასევე მითითითებული უნდა იყოს ინფორმაცია საანგარიშო წლის 1 იანვრისათვის მუნიციპალიტეტის ანგარიშზე არსებული მთლიანი ნაშთის შესახებ და ა.შ.

მუხლი 12. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ვალდებულებების ცვლილება

მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის ვალდებულებების ზრდისა და კლების შესახებ. ვალდებულებების ზრდა და კლება უნდა ჩაიშალოს საშინაო და საგარეო ვალდებულელების ზრდად/კლებად. მათ შორის:

თანხა ათას ლარში

დასახელება	გასული წელი	მიმდინარე წელი	დასაგეგმი წელი
ვალდებულებების ცვლილება
ზრდა
საშინაო
საგარეო
კლება
საშინაო
საგარეო

ცხრილის შემდეგ უნდა გაკეთდეს განმარტება როგორც საშინაო, ასევე საგარეო ვალდებულებების ცვლილებაზე. რომელი დონორისგან, რა პირობებით ხდება ვალის აღება, ან პირიქით ვისი ვალი იფარება და რა მოცულობით. ამ თავში მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია მუნიციპალიტეტის მთლიანი ვალდებულებების შესახებ (ვალის ნაშთი) როგორც დასაგეგმი წლის 1 იანვრისათვის, ასევე დასაგეგმი წლის 31 დეკემბრისათვის (საპროგნოზო მაჩვენებელი).

თავი II. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ასიგნებები

წლიური ბიუჯეტის მე-3 თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია პრიორიტეტების, პროგრამებისა და ქვეპროგრამებისათვის გამოყოფილი ასიგნებების შესახებ. ინფორმაცია მოცემული უნდა იყოს გასული, მიმდინარე და დასაგეგმი წლების მიხედვით.

ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს ასიგნებებს როგორც ყველა პროგრამასა და ქვეპროგრამაზე, ასევე ასიგნებებს პროგრამული კოდი 01 00 პრიორიტეტიდან დაფინანსებული ყველა ღონისძიებებისათვის. მაგ., სარეზერვო ფონდი, ვალდებულებების მომსახურება და ა.შ.

გამომდინარე იქედან, რომ ყველა თვითმმართველობის ფუნქციები, უფლება-მოვალეობები და ვალდებულებები ძირითად შემთხვევებში იდენტურია მიზანშეწონილია წლიურ ბიუჯეტში (პრიორიტეტების დოკუმენტშიც) განსაზღვრული პრიორიტეტები და მასში შემავალი პროგრამები და ქვეპროგრამები მიზანშეწონილია მოცემული იყოს პროგრამული კოდების შემდეგი ნუმერაციითა და შემდეგი თანმიმდევრობით:

პროგრ . კოდი	პრიორიტეტი / პროგრამა / ქვეპროგრამა
01 00	მმართველობა და საერთო დანიშნულების ხარჯები
01 01	საკონონმდებლო და აღმასრულებელი საქმიანობის უზრუნველყოფა
01 01 01	მუნიციპალიტეტის საკრებულო
01 01 02	მუნიციპალიტეტის გამგეობა / მერია
01 02	საერთო დანიშნულების ხარჯები
01 02 01	სარეზერვო ფონდი
01 02 02	წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანებებისა და სასამართლო გადაწ . აღსრულების ფონდი
01 02 03	მუნიციპალიტეტის ვალდებულებების მომსახურება და დაფარვა
02 00	ინფრასტრუქტურის განვითარება
02 01	საგზაო ინფრასტრუქტურა განვითარება
02 01 01	გზების მიმდინარე შეკეთება
02 02 02	ახალი გზების მშენებლობა
02 02 03	საგზაო ნიშნები და უსაფრთხოება
02 02	წყლის სისტემების განვითარება
02 02 01	სასმელი წყლით უზრუნველყოფა
02 02 02	კანალიზაციის სისტემების განვითარება
02 03	გარე განათება
02 03 01	გარე განათების ქსელის ექსპლოტაცია
02 03 02	გარე განათების ახალი წერტილების მოწყობა
02 04	მუნიციპალური ტრანსპორტის განვითარება
02 04 01	მუნიციპალური სატრანსპორტო სისტემის სუბსიდირება
02 04 02	მუნიციპალური ტრანსპორტის განახლება
02 05	ავარიული შენობების და სახლების რეაბილიტაცია
02 06	ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების განვითარება
02 07	კეთილმოწყობა
02 07 01	საზოგადოებრივი სივრცეების მოწყობა - რეაბილიტაცია
02 07 02	შენობების ფასადების რეაბილიტაცია
02 07 0 3	სადღესასწაულო ღონისძიებები
02 07 0 4	შადრევან - აუზების ექსპლოტაცია , რეაბილიტაცია , მშენებლობა
02 08	სარიტუალო ღონისძიებები
02 08 01	სასაფლაოების მოვლა , შემოღობვა
02 08 02	სარიტუალო დარბაზების აღჭურვა , რეაბილიტაცია , მშენებლობა
03 00	დასუფთავება და გარემოს დაცვა
03 01	დასუფთავება და ნარჩენების გატანა
03 02	მწვანე ნარგავების მოვლა - პატრონობა , განვითარება
03 03	კაპიტალური დაბანდებები დასუფთავების სფეროში
04 00	განათლება
04 01	სკოლამდელი დაწესებულებების ფუნქციონირება
04 02	სკოლამდელი დაწესებულებების რეაბილიტაცია , მშენებლობა
05 00	კულტურა , ახალგაზრ დ ობა და სპორტი
05 01	სპორტის სფეროს განვითარება
05 01 01	სპორტული დაწესებულებების ხელშეწყობა
05 01 02	სპორტული ღონისძიებები
05 01 03	სპორტული ობიექტების აღჭურა , რეაბილიტაცია , მშენებლობა
05 02	კულტურის სფეროს განვითარება
05 02 01	კულტურის სფეროს დაწესებულებების ხელშეწყობა
05 02 02	კულტურის ობიექტების აღჭურა , რეაბილიტაცია , მშენებლობა
05 02 03	რელიგიური ორგანიზაციების ხელშეწყობა
05 03	ახალგაზრდობის მხარდაჭერა
06 00	ჯანმრთელობის დაცვა და სოციალური უზრუნველყოფა
06 01	ჯანმრთელობის დაცვა
06 01 01	საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფა
06 02	სოციალური დაცვა

პროგრამებისა და ქვეპროგრამების მოცემული სტრუქტურა სარეკომენდაციო ხასიათისაა. იგი შესაძლებელია შეიცვალოს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან დაფინანსებული პროგრამებისა და ქვეპროგრამების სპეციფიკის გათვალისწინებით. შესაძლებელია მოცემულ ჩამონათვალს დაემატოს (იგივე ან ქვედა დონეზე) ისეთი პროგრამა ან ქვეპროგრამა, რომელსაც არ მოიცავს წარმოდგენილი ცხრილი. ასეთ შემთხვევებში კონკრეტულ პრიორიტეტში დამატებული პროგრამა აუცილებლად უნდა შეესაბამებოდეს იმ მიზნებს, რასაც ითვალისწინებს მოცემული პრიორიტეტი, და ანალოგიურად კონკრეტული პროგრამის ქვეშ დამატებული ქვეპროგრამის მიზნები აუცილებლად უნდა შეესაბამებოდეს შესაბამისი პროგრამის მიზნებს. იგივე მეთოდით შესაძლებელია ქვეპროგრამა ჩაიშალოს კიდევ უფრო დეტალურ დონეზე ქვეპროგრამის ან ღონისძიების მიხედვით. მაგ: ა) წყლის სისტემების განვითარების პროგრამას შესაძლებელია დაემატოს ქვეპროგრამა „სარწყავი სისტემების რეაბილიტაცია“ პროგრამული კოდით 02 02 03. ბ) საზოგადოებრივი სივრცეების მოწყობა-რეაბილიტაციის ქვეპროგრამა ჩაიშალოს უფრო დაბალი დონის სამ ქვეპროგრამად: „საბავშვო ატრაქციონების რეაბილიტაცია“-02 07 01 01, „სპორტული მოედნების მოწყობა-რეაბილიტაცია“-02 07 01 02 და „ახალი სკვერების მოწყობა“-02 07 01 03.

რიგ შემთხვევებში შესაძლებელია გაერთიანდეს ერთი პრიორიტეტის, ან ერთი პროგრამის ქვეშ მოქცეული პროგრამები ან ქვეპროგრამები. ასეთი შემთხვევა შესაძლებელია იყოს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ვერ ხერხდება მოცემული პროგრამების/ქვეპროგრამების ხარჯების ერთმანეთისაგან გამიჯვნა. მაგ.: თუ სპორტულ ღონისძიებებს ახორციელებს სპორტული ააიპ და ვერ ხერხდება ააპი-ს ადმინიტრაციული ხარჯებისა და მის მიერ ჩატარებული სპორტული ღონისძიებების ხარჯების გამიჯვნა. ასეთ შემთხვევაში შესაძლებელია სპორტული დაწესებულებების ხელშეწყობა (05 01 01) და სპორტული ღონისძიებები (05 01 02) ქვეპროგრამების გაერთიანება ერთ ქვეპროგრამად.

იმ შემთხვევაში, თუ არ არის შესაძლებელი გაიმიჯნოს სხვადასხვა ქვეპროგრამას მიკუთვნებული ხარჯები და ეს ქვეპროგრამები წარმოადგენენ სხვადასხვა პროგრამის ქვეპროგრამას, მაშინ ამ სახის ხარჯი უნდა გატარდეს იმ ქვეპროგრამაში, რომლის მიზნების შესრულებისათვის მეტი რესურსი იხარჯება. ასეთი შემთხვევა შესაძლებელია მოხდეს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ბიუჯეტიდან ასიგნებები იხარჯება სახელმწიფო შესყიდვის განხორციელებით კერძო კომპანიის მიერ. თუ ამ სახის სამუშაოებს ახორციელებს მუნიციპალური ააიპ, სსიპ ან შპს, ასეთ შემთხვევაში უნდა მოხდეს ასიგნებების გამიჯვნა და შესაბამის პროგრამას/ქვეპროგრამას მიკუთვნება. მაგ: ა) თუ მუნიციპალიტეტი სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულებით ახორციელებს გზების მიმდინარე შეკეთებას (02 01 01), რომელიც ასევე მოიცავს კანალიზაციის სისტემების განვითარება/რეაბილიტაციას (02 02 02), მაშინ ასეთი ხარჯი მთლიანად უნდა დაფინანსდეს პროგრამიდან გზების მიმდინარე შეკეთება (02 01 01) ; ბ) თუ მუნიციპალური ააიპ ერდროულად ახორციელებს დასუფთავების სამუშაოებს და საგზაო უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ქუჩების დახაზვის სამუშაოებს, მაშინ უნდა მოხდეს ამ ხარჯების ერთმანეთისაგან გამიჯვნა და შესაბამის ქვეპროგრამას მიკუთვნება.

პრიორიტეტების, პროგრამებისა და ქვეპროგრამების (ღონისძიებების) თანმიმდევრობა და მათი პროგრამული კოდები მიზანშეწონილია წარმოდგენილ იქნეს ზემოთ მოყვანილი სტრუქტურის მიხედვით. გასათვალისწინებელია, რომ ისეთი პრიორიტეტის/პროგრამების/ქვეპროგრამის დამატება, რომელიც არ გვხვდება ჩამონათვალში მიზანშეწონილია განხორციელდეს ახალი პროგრამული კოდით. პროგრამების/ქვეპროგრამების გაერთიანებისას შესაძლებელია დაზუსტდეს პროგრამის სახელწოდება და პროგრამულ კოდად გამოყენებულ იქნეს გაერთიანებული პროგრამების/ქვეპროგრამების ერთი რომელიმეს პროგრამული კოდი.

გადაწყვეტილებას, თუ რა დონეზე ჩაშლილად იქნება წარმოდგენილი წლიურ ბიუჯეტის ამ თავში პრიორიტეტები, პროგრამები, ქვეპროგრამები და ღონისძიებები იღებს თვითმმართველი ერთეული. ამასთან, გადაწყვეტილების მიღებისას გათვალისწინებული უნდა იყოს, რომ წლიური ბიუჯეტში მოცემული ინფრმაცია შეძლებისდაგვარად სრულყოფილ და ნათელ წარმოდგენას უნდა იძლეოდეს ბიუჯეტით გამოყოფილი ასიგნებების მიზნობრიობაზე. იგი უნდა იყოს მარტივად აღქმადი არა მარტო საკითხში გარკვეული ფინანსისტებისთვის, არამედ რიგითი მოქალაქეებისათვისაც.

ამ თავში წარმოდგენილი ყველა პრიორიტეტი, პროგრამა, ქვეპროგრამა და ღონისძიება წარმოდგენილი უნდა იყოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის „ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის“, „არაფინანსური აქტივების და მათზე ოპერაციების“ და „ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების და მათზე ოპერაციების კლასიფიკაციის“ მეორე თანრიგის მიხედვით. ამავე თავში უნდა იყოს წარმოდგენილი მხარჯავი დაწესებულების საშტატო რიცხოვნობა.

თავი III. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის მარეგულირებელი ნორმები

ამ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ის ძირითადი მუხლები, რომლებმაც საბიუჯეტო წლის განმავლობაში უნდა დაარეგულირონ მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის აღსრულებასთან დაკავშირებული საკითხები .

6. მუნიციპალიტეტის პროგრამული ბიუჯეტის დანართი

წლიური ბიუჯეტის ამ დანართში ინფორმაცია წარმოდგენილი უნდა იყოს პრიორიტეტების მიხედვით . იგი უ ნდა მოიცავდეს თითოეული პროგრამის განხორცილებით მისაღებ საბოლოო შედეგს და ამ შედეგის შეფასების ინდიკატორებს . ასევე პროგრამების ფარგლებში განსახორციელებელი ქვეპროგრამების/ღონისძიებების განხორციელებით მოსალოდნელ შუალედურ შედეგებს და მათი შეფასების ინდიკატორებს . ამ თავში მოცემული უნდა იყოს ყველა იმ პროგრამის/ქვეპროგრამის/ღონისძიების აღწერა, რომელსაც წლიურ ბიუჯეტის მე-2 თავში მინიჭებული აქვს ცალკე პროგრამული კოდი და დასაგეგმ წელს გამოყოფილი აქვს შესაბამისი ასიგნებები. გამონაკლისს წარმოადგენს მხოლოდ 01 00 პროგრამული კოდით მოცემულ მმართველობასა და საერთო დანიშნულების ხარჯების პრიორიტეტი, რომლის პროგრამული კოდების აღწერა არ არის სავალდებულო.

ამ დანართში წარმოდგენილი პრიორიტეტების/პროგრამების/ქვეპროგრამების მიღწეული შედეგის შეფასების ინდიკატორები ატარებს ინფორმაციულ ხასიათს.

პირველ ნაწილში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია პრიორიტეტზე მიმართული სახსრების შესახებ, მასში შემავალი პროგრამების მიხედვით, კერძოდ:

პროგრამული კოდი	დასახელება	დასაგეგმი წელი	მ.შ. ბიუჯეტიდან მიღებული დაფინანსება	მ.შ. საკუთარი სახსრები	დასაგეგმი წელი +1	დასაგეგმი წელი +2	დასაგეგმი წელი +3



სულ პრიორიტეტის დაფინანსება

შემდგომ თითოეულ პროგრამაზე წარმოდგენილი უნდა იყოს:

– პროგრამული კლასიფიკაციის კოდი;

– პროგრამის დასახელება;

– პროგრამის განმახორციელებელი;

– პროგრამის აღწერა;

– პროგრამის მოსალოდნელი საბოლოო შედეგი;

– პროგრამის საბოლოო შედეგის შეფასების ინდიკატორები (საბაზისო და მიზნობრივი მაჩვენებლების მითითებით).

პროგრამის დასახელება (პროგრამული კოდი)
პროგრამის განმახორციელებელი
პროგრამის აღწერა და მიზანი
მოსალოდნელი საბოლოო შედეგი
საბოლოო შედეგის შეფასების ინდიკატორი:
№	საბაზისო მაჩვენებელი	მიზნობრივი მაჩვენებელი	ცდომილების ალბათობა (%/აღწერა)	შესაძლო რისკები
1.
2.
3.
4.
5. (გენდერული, ასეთის არსებობის შემთხვევაში)

ბიუჯეტით განსაზღვრულ ცალკეულ პრიორიტეტს, მასში შემავალ პროგრამებსა და ქვეპროგრამებს. თითოეულ პროგრამასა და ქვეპროგრამაზე წარმოდგენილი უნდა აღწერა. ანალოგიური ინფორმაცია უნდა იყოს წარმოდგენილი თითოეული ქვეპროგრამის მიხედვით:

ქვეპროგრამის დასახელება (პროგრამული კოდი)
ქვეპროგრამის განმახორციელებელი
ქვეპროგრამის აღწერა და მიზანი
მოსალოდნელი შუალედური შედეგი
მოსალოდნელი შუალედური შედეგის შეფასების ინდიკატორი:
№	საბაზისო მაჩვენებელი	მიზნობრივი მაჩვენებელი	ცდომილების ალბათობა (%/აღწერა)	შესაძლო რისკები
1.
2.
3.
4.
5. (გენდერული, ასეთის არსებობის შემთხვევაში)

თუ პროგრამა/ქვეპროგრამა შედგება სხვადასხვა ღონისძიბებისაგან და ბიუჯეტის მე-2 თავში მისთვის ცალკე არ არის გამოყოფილი ასიგნებები, მაშინ ეს ღონისძიებები მოცემული უნდა იყოს პროგრამის/ქვეპროგრამის აღწერით ნაწილში. ამასთან გასათვალისწინებელია, რომ ასეთ ღონისძიება, როგორც წესი, საშუალოვადიან სამოქმედო გეგმაში წარმოდგენილი უნდა იყოს დეტალურად პასუხისმგებელი უწყების და მოსალოდნელი შედეგების მითითებით. ხოლო, თუ კონკრეტული ღონისძიება ბიუჯეტში წარმოდგენილია ცალკე ორგანიზაციული კოდით და დაფინანსებით, ასეთ ღონისძიებაზე, ქვეპროგრამის მსგავსად, უნდა შეივსოს ზემოთ მოცემული ფორმა და წარმოდგენილ იქნეს წლიური ბიუჯეტის ამ თავშიც.

7. მუნიციპალიტეტის კაპიტალური ბიუჯეტის დანართი

წლიური ბიუჯეტის პროექტს საკრებულოში წარდგენისას, სხვა თანდართულ მასალებთან ერთად, უნდა დაერთოს ინფორმაცია კაპიტალური პროექტების შესახებ - კაპიტალური ბიუჯეტი.

თავისი შინაარსით კაპიტალური ბიუჯეტი საინვესტიციო ხასიათის პროგრამული ბიუჯეტია . კაპიტალურ ბიუჯეტში მოცემული ყველა პროექტი ბიუჯეტითა და პრიორიტეტების დოკუმენტით განსაზღვრულ რომელიმე პროგრამას ან მის შემადგენელ ნაწილს (ქვეპროგრამას, ღონისძიებას) წარმოადგენს . ბიუჯეტის პროექტის ამ დანართში თავს მოიყრის ბიუჯეტიდან დაფინანსებული ყველა პროექტი, რომელიც კაპიტალური ხასიათისაა.

კაპიტალური ბიუჯეტის ფორმირებისას გასათვალისწინებელია, რომ ყველა ის თანხა, რომელიც ბიუჯეტ ში წარმოდგენილია „არაფინანსური აქტივების ზრდის“ მუხლით, არ წარმოადგენს კაპიტალურ პროექტს და პირიქით, შესაძლებელია კაპიტალური პროექტის შემადგენელი ნაწილი იყოს ხარჯების მუხლით გათვალისწინებული ასიგნებები. ბიუჯეტ ში ფინანსური აქტივების ზრდის მუხლით წარმოდგენილი ასიგნებები ასევე, შესაძლებელია იყოს კაპიტალური პროექტი, იმის გათვალისწინებით, რომ აღნიშნული მუხლიდან რიგ შემთხვევაში ასიგნებები მიემართება მუნიციპალიტეტის მიერ შექმნილი საწარმოების დაკრედიტების ან/და კაპიტალის ზრდისთვის და ეს საწარმოები ახორციელებენ კაპიტალურ პროექტებს .

ასევე, შესაძლებელია სხვადასხვა კაპიტალური პროექტები განხორციელდეს კერძო სექტორ თან ერთობლივი დაფინანსებით. ამ შემთხვევაში წლიურ ბიუჯეტ ში წარმოდგენილი იქნება ბიუჯეტიდან გამოყოფილი დაფინანსება, ხოლო პრიორიტეტების დოკუმენტის კაპიტალური ბიუჯეტის ნაწილში მიეთითება პროექტის ჯამური თანხა კერძო და მუნიციპალური დაფინანსების გამოყოფით.

ისეთი კაპიტალური პროექტები, რომელთათვისაც წლიური საბიუჯეტ ით დაფინანსება გამოყოფილი არ არის, არ უნდა იყოს წარმოდგენილი არც ამ დანართში.

კაპიტალური ბიუჯეტის დანართში პროექტების დაფინანსების ნაწილში უნდა მიეთითოს დაფინანსების წყაროც. პროექტის დაფინანსებში უნდა გამოიყოს შემდეგი წყაროები: მუნიციპალიტეტის საკუთარი შემოსავლები, კაპიტალური ან სპეციალური ტრანსფერი, დონორი ორგანიზაციის კრედიტი/გრანტი და კერძო სექტორი.

წლიურ ბიუჯეტის კაპიტალური ბიუჯეტის დანართში მოცემული პროექტები და მათი დაფინანსების ჯამური ცხრილი, მიზანშეწონილია წარმოდგენილი იყოს შემდეგი სტრუქტურით:

კაპიტალური პროექტი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ პირობებს:

● მშენებლობა-რეაბილიტაციის შემთხვევაში მისი ღირებულება არ უნდა იყოს 50,0 ათას ლარზე ნაკლები და შექმნილი პროდუქტის გამოყენების ვადა 5 წელზე ნაკლები;

● მანქანა-დანადგარების და სხვა აღჭურვილობის (გარდა სამხედრო ტექნიკის, იარაღისა და სხვა სამხედრო აღჭურვილობისა), ასევე, პროგრამული უზრუნველყოფის შეძენის შემთხვევაში, ერთეულის ან მთლიანი პროექტის ღირებულება არ უნდა იყოს 150,0 ათას ლარზე ნაკლები, ხოლო მათი გამოყენების ვადა 3 წელზე ნაკლები;

● პროექტის ღირებულება უნდა მოიცავს პროექტთან დაკავშირებულ ყველა ხარჯს, მათ შორის, პროექტირების, მოსამზადებელი სამუშაოების, ტრანპორტირების და კანონმდებლობით გათვალისწინებულ გადასახადების ხარჯებს.

შესაძლებელია მსგავსი შინაარსის რამდენიმე მცირე კაპიტალური პროექტი და თითოეული მათგანი არ აკმაყოფილებდეს ზემოთ მოცემულ პირობებს, ამ შემთხვევაში აღნიშნული პროექტები შინაარსობრივად უნდა გაერთიანდეს და ჩამოყალიბდეს ერთი პროექტის სახით და შედარებით მცირე პროექტები სახელმწიფო ბიუჯეტის დანართში წარმოდგენილი იქნება მისი ქვეპროექტების სახით.

წლიური ბიუჯეტ ის კაპიტალური დანართი დაყოფილი იქნება ორ ნაწილად. პირველ ნაწილში წარმოდგენილი იქნება ყველა პროექტის დაფინანსების მოცულობა. დაფინანსების მოცულობა უნდა მოიცავდეს პროექტის მთლიან ღირებულებაზე ბიუჯეტიდან გაწეულ და დაგეგმილ ხარჯს და წარმოდგენილი უნდა იყოს შემდეგი ცხრილის მიხედვით:

კოდი	დასახელება	პროექტის სავარაუდო ღირებულება	ფაქტი გასული წლის ჩათვლით	მიმდინარე წლის გეგმა	დასაგეგმი წლის პროექტი	დასაგეგმი +1 წელი პროგნოზი	დასაგეგმი +2 წელი პროგნოზი	დასაგეგმი +3 წელი პროგნოზი
	პროექტი №1
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	ქვეპროექტი №...
	პროექტი №2
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	ქვეპროექტი №...
	პროექტი №...
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2

● პროექტის განმახორციელებელი;

● რა შედეგს უნდა ველოდოთ პროექტის დასრულების შემდგომ;

● პროექტის მთლიანი ღირებულება;

● პროექტის დაფინანსების წყაროები, მათ შორის, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი წყაროები ;

● დასაგეგმი წლის განმავლობაში პროექტით გათვალისწინებული ძირითადი ღონისძიებები.

პროექტის დასახელება
პროექტის პროგრამული კოდი
პროგრამის კოდი და დასახელება, რომელსაც წარმოადგენს პროექტი პროგრამულ კლასიფიკაციაში
პროექტის განმახორციელებელი
პროექტის დაწყების თარიღი
პროექტის დასრულების თარიღი
პროექტის აღწერა და მიზანი
დეტალური ინფორმაცია პროექტის შესახებ
პროექტის მოსალოდნელი შუალედური შედეგი
პროექტის მოსალოდნელი საბოლოო შედეგი

ვინაიდან კაპიტალური პროექტები თავის მხრივ პროგრამული ბიუჯეტის ნაწილია და შესაბამისად მათი შესრულების შეფასების ინდიკატორები წარმოდგენილია პროგრამების და ქვეპროგრამების აღწერაში , კაპიტალური ბიუჯეტის დანართი შესრულების შეფასების ინდიკატორების ნაწილს აღარ ითვალისწინებს .

თანხა ათას ლარებში

კოდი	პროექტის დასახელება	დაფინანსება *	დასაგეგმი წელი	შემდეგი 1 წელი	შემდეგი 2 წელი	შემდეგი 3 წელი
სულ **	საკუთარი სახსრები	კაპიტალური ტრანსფერი









სულ კაპიტალური ბიუჯეტი

* არსებობის შემთხვევაში დაფინანსების წყაროში ასევე უნდა მიეთითოს კრედიტი, გრანტი ან კერძო სექტორი

** სულ დაფინანსებაში მოცემულ უნდა იყოს პროექტზე უკვე გაწეული ხარჯიც, რაზეც უნდა გაკეთდეს შესაბამისი კომენტარიც

8. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის დაფუძნებული სსიპ-ების და ააიპ-ების ბიუჯეტები

მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით წლიური ბიუჯეტის პროექტს, საკრებულოში წარდგენისას თან უნდა დაერთოს ინფორმაცია მუნიციპალური სსიპ-ების, ააიპ-ების შემოსულობების, გადასახდელების და ნაშთის ცვლილების (მათ შორის, წლის დასაწყისში არსებულ და წლის ბოლოს პროგნოზირებად ნაშთებზე) შესახებ. ეს ფისკალური ინფორმაცია უნდა დაიყოს საკუთარ და ბიუჯეტიდან მიღებულ სახსრებად. თავის მხრივ, მოცემული ინფორმაცია უნდა გაიშალოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის „შემოსავლების“, „ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის“, „არაფინანსური აქტივების და მათზე ოპერაციების“ და „ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების და მათზე ოპერაციების“ მეორე თანრიგი ს მიხედვით.

ინფორმაცია მიზანშეწონილია წარმოდგენილი იყოს შემდეგი სტრუქტურით:

თანხა ათას ლარებში

დასახელება	სულ წლის გეგმა *	მ.შ. საკუთარი სახსრები	მ.შ. მუნიციპალური ბიუჯეტი
შემოსულობები
შემოსულობები სხვა შემოსავლებიდან
გრანტები
შემოსულობები არაფინანსური აქტივებიდან
შემოსულობები ფინანსური აქტივებიდან
ვალდებულებების ზრდა
გადასახდელები
ხარჯები
შრომის ანაზღაურება
საქონელი და მომსახურება
პროცენტი
სუბსიდიები
გრანტები
სოციალური უზრუნველყოფა
სხვა ხარჯები
არაფინანსური აქტივების ზრდა
ფინანსური აქტივების ზრდა ( ნაშთის გარეშე )
ვალდებულებების კლება
ნაშთის ცვლილება

* თუ არსებობს დაფინანსების სხვა წყარო (მაგ. სახელმწიფო ბიუჯეტი, გრანტი, კრედიტი, კერძო სექტორი) ინფორმაცია უნდა მიეთითოს ცალკე სვეტად

თუ თვითმმართველობაში ერთზე მეტი მუნიციპალური იურიდიული პირია, მაშინ ინფორმაცია მოცემული უნდა იყოს როგორც ჯამურად, ასევე ცალ-ცალკე თითოეულზე.

9. ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში და კვარტალური მიმოხილვა

მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანო ყოველი კვარტალის დასრულებიდან ერთი თვის ვადაში ამზადებს და საკრებულოს წარუდგენს ბიუჯეტის კვარტალურ მიმოხილვას ნაზარდი ჯამით. ხოლო საბიუჯეტო წლის დასრულებიდან 2 თვის ვადაში თვითმმართველობის წარმომადგენლობით ორგანოს წარედგინება გასული წლის ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში.

კვარტალურ ანგარიშებში სრულყოფილად უნდა იყოს მოცემული ინფორმაცია ბიუჯეტის შემოსულობების, გადასახდელებისა და ნაშთის ცვლილების შესახებ, ამ ფისკალური მაჩვენებლების ფაქტობრივი შესრულების შედარება გეგმიურ მაჩვენებელთან. მათ შორის, ნაზარდი ჯამით მოცემული უნდა იყოს იმ პერიოდისათვის შემოსულობების და გადასახდელების ყველა ის გეგმური და ფაქტობრივი მაჩვენებელი, რაც მოცემულია დამტკიცებულ ბიუჯეტში (მათ შორის, ბიუჯეტის ბალანსის მიხედვით).

მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების კვარტალური მიმოხილვებისგან განსხვავებით, მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების წლიურ ანგარიშში, ფისკალურ მაჩვენებლებთან ერთად წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია გასული საბიუჯეტო წლის განმავლობაში განხორციელებული პროგრამების და მიღწეული შედეგების შესახებ .

საქართეველოს საბიუჯეტო კოდექსის შესაბამისად, მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიში ბიუჯეტის შესრულების შესახებ მოცემული უნდა იყოს არანაკლებ შემდეგი ინფორამცია:

ა) ბიუჯეტის ბალანსი საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით;

ბ) საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით შემოსულობებისა და გადასახდელების ფაქტიური შესრულების შედარება წლიურ გეგმურ მაჩვენებლებთან;

გ) ბიუჯეტის ანგარიშებზე არსებული ნაშთები წლის დასაწყისისათვის და წლის ბოლოსათვის;

დ) პროგრამების მიხედვით დაზუსტებულ ასიგნებებსა და ფაქტობრივ თანხებს შორის სხვაობის განმარტებას, თუ ეს სხვაობა აღემატება 30%-ს;

ე) ინფორმაციას სარეზერვო და წინა წლებში წარმოქმნილი დავალიანებებისა და სასამართლო გადაწყვეტილებების აღსრულების ფონდებიდან ასიგნებების გამოყოფის შესახებ;

ვ) პრიორიტეტების ფარგლებში განხორცილებული პროგრამების და ქვეპროგრამების აღწერას და მიღწეულ შედეგს;

ზ) მუნიციპალიტეტის მიერ დაფუძნებული ააიპ-ების და სსიპ-ების ბიუჯეტის შესრულების წლიური მაჩვენებლები.

ყველა ზემოაღნიშნულ ინფორმაციასთან ერთად ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშები მიზანშეწონილია დამატებით მოიცავდეს ქვემოთ მოყვანილ მაჩვენებლებსაც და წარმოდგენილი იყოს შემდეგი სტრუქტურით:

I თავი. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ძირითადი მაჩვენებლების შესრულება

პირველ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ბიუჯეტის ბალანსი საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მიხედვით და მასში მოცემული უნდა იყოს კლასიფიკაციის მუხლების გეგმური და ფაქტობრივი მაჩვენებლები; ასევე, პირველი თავი უნდა მოიცავდეს ინფორმაციას მუნიციპალური ბიუჯეტის შემოსულობების და გადასახდელების მთლიანი მაჩვენებლებისა და ნაშთის ცვლილების შესახებ , ეს ინფორმაციაც უნდა იყოს წარმოდგენილი გეგმურ და ფაქტობრივ მაჩვენებლებში .

ამავე თავში ცალ-ცალკე ცხრილის სახით მოცემული უნდა იყოს გეგმიური და ფაქტიური მაჩვენებლები საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მუხლების მიხედვით და ეს ინფორმაცია უნდა ჩაიშალოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის არანაკლებ იმ დონეზე, რაც მოცემულია დამტკიცებულ ბიუჯეტში. მაგ: ბიუჯეტის შემოსავლებში საგადასახადო შემოსავლები მოცემული უნდა იყოს გადასახადის სახეების მიხედვით; ვალდებულებების ცვლილების მუხლი უნდა ჩაიშალოს საშინაო და საგარეო ვალდებულებების ზრდისა და კლების ქვემუხლებად და ა.შ.

იმ შემთხვევაში, თუ იქნება მნიშვნელოვანი განსხვავებები (როგორც გადაჭარბება ასევე დანაკლისი) საბიუჯეტო კლასიფიკაციის შემოსულობების მუხლების გეგმური და ფაქტობრივი მაჩვენებლებში, შესაბამისი ცხრილის ბოლოს უნდა გაკეთდეს განმარტება, თუ რითი არის აღნიშნული სხვაობები გამოწვეული.

გრანტების მაჩვენებლების შესრულების ცხრილს უნდა დაერთოს განმარტება გრანტის წარმომავლობისა და საფუძვლის შესახებ. მაგ: უცხოური გრანტის შემთხვევაში მითითებული უნდა იყოს დონორი, შესაბამისი ხელშეკრულება, გრანტის მთლიანი მოცულობა და მიზნობრიობა. სხვა დონის ბიუჯეტიდან მიღებული გრანტის შემთხვევში - ტრანსფერის სახე, ტრანსფერის გამოყოფის თარიღი, მიზნობრიობა და მისი გამოყოფის საფუძველი (მაგ. მთავრობის დადგენილება, პრეზიდენტის განკარგულება ან სხვა).

ფინანსური აქტივების შესაბამის ცხრილს უნდა დაერთოს განმარტება თუ რამ გამოიწვია ეს ცვლილებები, კერძოდ: იყო ეს სესხთან დაკავშირებული ოპერაციები თუ იყო ნაშთის დაგროვება/გამოყენება. უნდა განიმარტოს სესხის აღების/გაცემის მიზნობრიობა, წარმომავლობა. ხოლო ნაშთის შემთხვევაში – უნდა მიეთითოს ინფორმაცია წლის ბოლოსათვის მუნიციპალიტეტის ანგარიშზე არსებული მთლიანი ნაშთის შესახებ, მიზნობრივი და თავისუფალი ნაშთის გამიჯვნით.

ვალდებულებების ცვლილების ცხრილს განმარტების სახით უნდა დაერთოს ინფორმაცია, თუ რამ გამოიწვია ვალდებულებების ზრდა ან შემცირება. კერძოდ: რომელი დონორისგან, რა პირობებით მოხდა ვალის აღება, ან პირიქით, ვისი ვალი დაიფარება და რა მოცულობით. აქვე მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია მუნიციპალიტეტის მთლიანი ვალდებულებების შესახებ (ვალის ნაშთი) საანგარიშო წლის 31 დეკემბრისათვის. უნდა მოხდეს ამ მაჩვენებლის შედარება საპროგნოზო მაჩვენებელთან.

ამავე თავის ბოლოს წარმოდგენილი უნდა იყოს წლიური ბიუჯეტის შესრულება ხარჯების და არაფინანსური აქტივების ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით. ფუნქციონალური კლასიფიკაციის შესრულების ცხრილშიც ფაქტობრივ მაჩვენებლებთან ერთად მოცემული უნდა იყოს შესაბამისი მუხლების გეგმური მაჩვენებლებიც.

II თავი. მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტის ასიგნებების შესრულება

ბიუჯეტის წლიური შესრულების ამ თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტის პრიორიტეტების, პროგრამებისა და ქვეპროგრამებისათვის (ღონისძიებებისათვის) გამოყოფილი ასიგნებების გეგმიურ და ფაქტობრივ მაჩვენებლებზე. ინფორმაციაში ასევე მოცემული უნდა იყოს დაგეგმილი გადასახდელების შესრულების პროცენტული მაჩვენებელი.

ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს გეგმიურ და ფაქტობრივ ასიგნებებს ყველა იმ პროგრამული კოდსა და საბიუჯეტო კლასიფიკაციის მუხლზე, რომელიც მოცემულია დამტკიცებულ წლიურ ბიუჯეტში.

მთლიანი ასიგნებების წარმოდგენის შემდგომ ცალკე ცხრილის სახით მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია იმ პროგრამებისა და ქვეპროგრამების გეგმიური და ფაქტიური ხარჯების შესახებ (პროცენტული შესრულება), რომლებიც ფინანსდება მუნიციპალური ბიუჯეტის არასაკუთარი შემოსავლებიდან.

მუნიციპალიტეტის პროგრამული ბიუჯეტის შესრულების დანართი - ბიუჯეტის პრიორიტეტების, პროგრამებისა და ქვეპროგრამების შესრულება

ამ თავის შესავალ ნაწილში მიზაშეწონილია წარმოდგენილი იყოს მოკლე ინფორმაცია იმ ძირითად და მნიშვნელოვან საკითხებზე, რომელთა დაფინანსებაც განხორციელდა მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან. ეს ინფორმაცია შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს მუნიციპალიტეტის შემდგომი წლის პრიორიტეტების დოკუმენტის მე-2 თავის იმ ნაწილში, სადაც საუბარია გასული წლის ბიუჯეტის შესრულების ძირითად საკითხებზე.

შემდგომ წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია ბიუჯეტში მოცემული თითოეული პროგრამის, ქვეპროგრამისა და ღონისძიბის (იმ შემთხვევაში, თუ ღონისძიება წარმოდგენილია ცალკე ორგანიზაციული კოდით) მიხედვით. ინფომაცია უნდა მოიცავდეს პროგრამის/ქვეპროგრამის/ღონისძიების პროგრამულ კოდს, მასზე დაგეგმილ და გაწეულ ფაქტობრივ ხარჯს, აღწერას, მიზანს, მიღწეულ შედეგს, შედეგის შეფასების საბაზისო, მიზნობრივ და მიღწეულ ინდიკატორებს, ასევე, განმარტებებს მიღწეულ შედეგთან, ინდიკატორებთან დაკავშირებით.

აღნიშნული ინფორმაცია მიზანშეწონილია წარმოდგენილი იყოს ქვემოთ მოყვანილი სტრუქტურით.

დაფინანსების გეგმური და ფაქტობრივ მაჩვენებლები თითოეულ პრიორიტეტზე, მასში შემავალი პროგრამებისა და ქვეპროგრამების მიხედვით, მოცემული უნდა იყოს ცალ-ცალკე. მაგ., პრიორიტეტი „05 00 - კულტურა, ახალგაზრდობა, სპორტი“:

თანხა ათას ლარებში

პროგრამული კოდი	დასახელება	წლიური გეგმა	წლიური ფაქტი	შესრულება %-ში
05 00	კულტურა , ახალგაზრ დ ობა და სპორტი
05 01	სპორტის სფეროს განვითარება
05 01 01	სპორტული დაწესებულებების ხელშეწყობა
05 01 02	სპორტული ღონისძიებები
05 01 03	სპორტული ობიექტების აღჭურა , რეაბილიტაცია , მშენებლობა
05 02	კულტურის სფეროს განვითარება
05 02 01	კულტურის სფეროს დაწესებულებების ხელშეწყობა
05 02 02	კულტურის ობიექტების აღჭურა , რეაბილიტაცია , მშენებლობა
05 02 03	რელიგიური ორგანიზაციების ხელშეწყობა
05 03	ახალგაზრდობის მხარდაჭერა

ამის შემდეგ თითოეულ პროგრამაზე, ქვეპროგრამაზე და ღონისძინებაზე (თუ ღონისძიება მოცემულია ცალკე პროგრამულ კოდად) წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია შემდეგი სტრუქტურით:

პროგრამის დასახელება (პროგრამული კოდი)

პროგრამის განმახორციელებელი

პროგრამის აღწერა და მიზანი

დაგეგმილი საბოლოო შედეგი

მიღწეული შედეგი

დაგეგმილი საბოლოო შედეგის შეფასების ინდიკატორი

მიღწეული შედეგის შეფასების ინდიკატორი

№

საბაზისო მაჩვენებელი

დაგეგმილი მაჩვენებელი

მიღწეული მაჩვენებელი

ცდომილების მაჩვენებელი (%/აღწერა)

განმარტება

5. (გენდერული, ასეთის არსებობის შემთხვევაში)

ქვე პროგრამის /ღონისძიების დასახელება (პროგრამული კოდი)

ქვე პროგრამის /ღონისძიების განმახორციელებელი

ქვე პროგრამის /ღონისძიების აღწერა და მიზანი

დაგეგმილი შუალედური შედეგი

მიღწეული შედეგი

დაგეგმილი შუალედური შედეგის შეფასების ინდიკატორი

მიღწეული შედეგის შეფასების ინდიკატორი

№

საბაზისო მაჩვენებელი

დაგეგმილი მაჩვენებელი

მიღწეული მაჩვენებელი

ცდომილების მაჩვენებელი (%/აღწერა)

განმარტება

5. (გენდერული, ასეთის არსებობის შემთხვევაში)

პროგრამის/ქვეპროგრამის აღწერაში სხვა ინფორმაციასთან ერთად წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია დაფინანსების წყაროს შესახებ. კერძოდ, არის ეს მუნიციპალიტეტის საკუთარი შემოსავლები თუ არის ტრანსფერი (მათ შორის, მიეთითოს, თუ რომელი სახის ტრანსფერია), გრანტი ან სხვა სახის დაფინანსების წყარო. განმარტება უნდა გაკეთდეს ასევე იმ შემთხვევაშიც, როცა დაფინანსება განხორციელდა 2 ან მეტი სხვადასხვა წყაროდან.

მუნიციპალიტეტის კაპიტალური ბიუჯეტის შესრულების დანართი

ბიუჯეტის შესრულების წლიური ანგარიშის მე-4 თავში მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია კაპიტალური პროექტების შესრულების შესახებ.

ამ თავში მოცემული უნდა იყოს ინფორმაცია ყველა იმ პროექტის ფაქტობრივ შესრულებაზე, რომელი პროექტიც შეესაბამება ამ მთოდოლოგიით განსაზღვრული კაპიტალური პროექტის დეფინიციას და მისი დაფინანსება განხორციელდა საანგარიშო წლის ბიუჯეტიდან.

კაპიტალური ბიუჯეტის ჯამური ცხრილი მიზანშეწონილია წარმოდგენილი იყოს შემდეგი სტრუქტურით:

თანხა ათას ლარებში

პროგრამული კოდი	დასახელება	პროექტის მთლიანი დაფინანსება	საანგარიშო პერიოდის წინა წლის ჩათვლით გაწეული საკასო ხარჯი (საანგარიშო პერიოდის გარდა)	საანგარიშო პერიოდში დაზუსტებული გეგმით გათვალისწინებული თანხა	საანგარიშო პერიოდის საკასო შესრულება	შემდგომი წლების პროგნოზი	საკუთარი სახსრებიდან პროექტზე მთლიანად მიმართული თანხები, საანგარიშო პერიოდის ჩათვლით (ასეთის არსებობის შემთხვევაში)	საკუთარი სახსრებიდან პროექტზე მისამართი თანხები, პროექტის დასრულების ბოლომდე (ასეთის არსებობის შემთხვევაში)	პროექტის დაწყების ფაქტობრივი თარიღი	პროექტის დასრულების თარიღი
	პროექტი №1
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	ქვეპროექტი №...
	პროექტი №2
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	პროექტი №...
	ქვეპროექტი №1
	ქვეპროექტი №2
	სულ კაპიტალური ბიუჯეტი

არსებობის შემთხვევაში ცალკე სვეტად უნდა მიეთითოს კრედიტი, გრანტი ან კერძო სექტორი

ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების სსიპ-ების და ა(ა)იპ-ების ბიუჯეტების შესრულება

მე-5 თავში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია მუნიციპალური სსიპ-ების, ააიპ-ების და შპს-ების შესახებ. ინფომაცია უნდა მოიცავდეს გეგმიური და ფაქტიური მონაცემებს საანგარიშო წლისათვის, შესაბამისი იურიდიული პირის შემოსულობების, გადასახდელების და ნაშთის ცვლილების (მათ შორის, წლის დასაწყისში და წლის ბოლოს არსებული ნაშთებზე) მიხედვით. ეს ფისკალური ინფორმაცია უნდა დაიყოს საკუთარ და მუნიციპალური ბიუჯეტიდან მიღებულ სახსრებად. თავის მხრივ, მოცემული ინფორმაცია უნდა გაიშალოს საბიუჯეტო კლასიფიკაციის „შემოსავლების“, „ხარჯების ეკონომიკური კლასიფიკაციის“, „არაფინანსური აქტივების და მათზე ოპერაციების“ და „ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების და მათზე ოპერაციების“ მეორე თანრიგი ს მიხედვით.

აღნიშნული ინფორმაცია მიზანშეწონილია წარმოდგენილი იყოს შემდეგი სტრუქტურით:

თანხა ათას ლარებში

იურიდიული პირის დასახელება	სულ წლის ფაქტი *	მ.შ. საკუთარი სახსრები	მ.შ. მუნიციპალური ბიუჯეტი
შემოსულობები
შემოსავლები
სხვა შემოსავლები
––––––––––– ( მიეთით ო ს შემოსავლის სახეობა )
გრანტები
არაფინანსური აქტივების კლება
ფინანსური აქტივების კლება ( ნაშთის გარეშე )
ვალდებულებების ზრდა
საშინაო
საგარეო
გადასახდელები
ხარჯები
შრომის ანაზღაურება
საქონელი და მომსახურება
პროცენტი
სუბსიდიები
გრანტები
სოციალური უზრუნველყოფა
სხვა ხარჯები
არაფინანსური აქტივების ზრდა
ფინანსური აქტივების ზრდა ( ნაშთის გარეშე )
ვალდებულებების კლება
საშინაო
საგარეო
ნაშთის ცვლილება

თუ მუნიციპალიტეტში ერთზე მეტი ასეთი იურიდიული პირია, მაშინ ინფორმაცია მოცემული უნდა იყოს როგორც ჯამურად, ასევე ცალ-ცალკე თითოეულზე.

ორგანიზაციული სტრუქტურიდან პროგრამულ ბიუჯეტზე გარდამავალი ეტაპი

პროგრამულ ბიუჯეტზე გადასასვლელად აუცილებელია რამდენიმე ეტაპის გავლა, რათა მხარჯავმა დაწესებულებამ შეძლოს მისთვის დამტკიცებული ორგანიზაციული სტრუქტურიდან ძირითადი ღონისძიებების გამოტანა და მათი პროგრამებად გადაჯგუფება. პროგრამების დაგეგმვის დროს მხარჯავმა დაწესებულებამ უნდა გაიაროს რამდენიმე ეტაპი:

· დებულებიდან და კომპეტენციიდან გამომდინარე, ჩამოაყალიბოს მისი ძირითადი მიზნები და ამოცანები;

· განიხილოს მისი მიზნები და ამოცანები ავტონომიური რესპუბლიკის პრიორიტეტებთან მიმართებაში და პირიქით, პრიორიტეტებიდან გამომდინარე, გამოავლინოს მის მიერ განსახორციელებელი შესაძლო ამოცანები;

· ორგანიზაციული სტრუქტურიდან უნდა გამოიტანოს ის ძირითადი ღონისძიებები, რასაც მის კონტროლს დაქვემდებარებული საბიუჯეტო ორგანიზაციები ახორციელებენ;

· მოახდინოს განსახორციელებელი ღონისძიებების და დაწესებულების ძირითადი ფუნქციების და ამოცანების ერთმანეთთან დაკავშირება;

· მსგავსი ფუნქციის ან მიზნების მიხედვით დააჯგუფოს ღონისძიებები, მათი განმახორციელებლების მიუხედავად;

· დაჯგუფების შედეგად გამოიკვეთება, თუ რამდენი პროგრამა უნდა ქონდეს კონკრეტულ მხარჯავ დაწესებულებას;

· მკაფიოდ უნდა განისაზღვროს პროგრამის მიმართება არსებულ პრიორიტეტებთან;

· უნდა განისაზღვროს პროგრამის საბოლოო შედეგი, რომლის მიღწევითაც პროგრამა პრიორიტეტით დასახული მიზნების განხორციელებას ემსახურება;

· პროგრამების გამოვლენის შემდეგ მხარჯავი დაწესებულება იწყებს უკუპროცესს, მის დაშლას ქვეპროგრამებად და ღონისძიებებად;

· უნდა მოხდეს თითოეული ქვეპროგრამის მიერ მისაღწევი შუალედური შედეგების განსაზღვრა და მათი მიღწევის გზების დადგენა, დაფინანსების საორიენტაციო ზღვრული მოცულობის გათვალისწინებით;

· უნდა გამოიკვეთოს არსებული მდგომარეობის ამსახველი მონაცემების ბაზა და დადგინდეს ის ინდიკატორები, რომელთა მიხედვითაც მოხდება შედეგების შესრულების შეფასება;

· თითოეული ქვეპროგრამისთვის/ღონისძიებისთვის უნდა დაითვალოს შედეგების მისაღწევად საჭირო ფინანსური რესურსების მოცულობა (საორიენტაციო ხარჯთაღრიცხვა);

· მხარჯავი დაწესებულებისთვის გამოყოფილი ასიგნებების ზღვრული მოცულობების ფარგლებში განახორციელოს ასიგნებების პროგრამებზე გადანაწილება .

(დანართი №5 და №6 თან ერთვის)